Jeanine Mies pleit voor focus op wat we WEL willen

‘Richt je op de andere pool van de magneet’

Waarom zijn ‘Thuiszitterspact’, ‘De Dag van de beroerte’ of ‘De Week van de Werkstress’ geen goed gekozen benamingen? Omdat we ons daarmee richten op wat we NIET willen, stelt Jeanine Mies. Haar advies: “Richt je bij gedragsveranderende communicatie op de andere pool van de magneet: wat wil je WEL!”


Eigenlijk is het heel eenvoudig. Wil je iets van een ander? Zorg dan dat je ook echt ‘van iets bent’. Ofwel: wat wil je dan dat mensen doen, in plaats van laten? Mies: “We vragen als communicatieprofessional in ons dagelijks werk voortdurend iets van een ander. Via campagnes, voorlichtingsteksten, op websites, maar ook bijvoorbeeld via de mail. Voordat we het weten lekken we frustratie, omdat we niet handig te werk gaan. We focussen bijvoorbeeld nog te vaak op het negatieve, op dat waar we vanaf willen. Zo doende organiseren we vaak onze eigen weerstand.”

Er is echter ook een andere pool van de magneet: de positieve, stelt zij. “Dat is de pool waarmee we het gewenste gedrag min of meer aantrekken. De keuze van net andere bewoordingen kan een wereld van verschil maken.”

Opstandig

Neem bijvoorbeeld de ambassadeur Jeugdwerkloosheid. Mies: “Wie zou dat nou willen zijn?” Of: ‘De week van de werkstress’. “Op Twitter verzuchtte iemand al: ‘De week van de werkstress? Dat kan ik er echt niet bij hebben!” En wie kent ze niet, al die goedbedoelde bordjes in de openbare ruimte, die net niet het effect hebben dat de makers voor ogen hadden. Mies: “Zo hebben we de neiging om bij verbodsbordjes opstandig te worden, om juist datgene uit te proberen wat niet mag. Eigenlijk word je dan min of meer uitgedaagd om juist dat verkeerde gedrag te gaan vertonen.”

‘Waar wil ik naartoe in plaats van vanaf?’


Identiteitswoorden

Wat kunnen we dan wel doen? Mies heeft een aantal suggesties. “Zo helpt het als we in onze communicatie-uitingen een concrete suggestie geven, als er geen ‘moeten’ in de boodschap zit en als we ons publiek handelingsperspectieven aanbieden.” Ook kan het slim zijn te laten zien wat mensen al goed doen, om sociaal bewijs op te voeren. Maar ook humor, overdrijving, rijm en woordspelingen kunnen een positief effect hebben, als de boodschap duidelijk blijft. Net als het gebruik van zogenaamde identiteitswoorden. Mies: “Neem de campagne: ‘Wij zijn supporters van schoon’. Daar sluit je je toch graag bij aan?” En vergeet vooral ook niet om sympathie op te wekken, zoals de auteur van een bordje met de tekst: 'Geen fietsen tegen het raam zetten aub. Maar doe je het toch, dan is het eigenlijk ook weer niet zo heel erg'. Mies: "Zo’n vriendelijk verzoek kan je toch niet naast je neerleggen?

Waar wil ik naartoe?

Werk aan de winkel dus. Maar waar te beginnen? Mies: “Allereerst is het goed om te beseffen dat in al onze communicatie het juiste woord het verschil kan maken. Niet alleen bij grote overheidscampagnes, maar ook in ons dagelijkse mailverkeer. Vervolgens is het nuttig om ons bij alles wat we doen af te vragen: ‘Roep ik weerstand op, of boor ik de energie aan die ik nodig heb?’ En: ‘Waar wil ik naartoe in plaats van vanaf?’ De positieve pool van de magneet: als we ons daar vaker op gaan richten kan dat al enorm helpen.”

Checklist Magneetwoorden

Wat wil je wel?

Hoe trekt jouw woordkeus het gewenste gedrag aan? Met deze checklist doet Jeanine Mies een aantal suggesties.

Bied handelingsperspectief. Of: wat wil je dat iemand WEL doet? ‘Deel jouw zorgen’ in plaats van ‘Ik kijk niet weg’. Maak dat zo concreet mogelijk. En zet in op een kleine actie, zoals bij Warmetruiendag (tegen klimaatverandering).

Geef een compliment, een bedankje of positieve feedback. Dan ben je sneller geneigd om aan een verzoek te voldoen. Bijvoorbeeld: ‘Top dat je ons een handje helpt’.

Laat ruimte om zelf te beslissen, geef opties en stel eens een vraag. ‘Moeten’ roept al snel weerstand op. Gebruik ‘graag’, ‘alsjeblieft’, ‘beste’ en ‘van harte’. Spreek mensen rechtstreeks aan (met ‘je’ bijvoorbeeld) en stel eens een vraag (met ‘Waar laat jij je peuk?’ overtuigen lezers zichzelf van de beste keuze).

Kies voor een knipoog, zet het op rijm of gebruik een woordspeling. Zoals: ‘Blijf achter dit hek. Als je valt, eten de dieren je op en daar worden ze ziek van’. Voorbeeld van rijm: ‘Geef elkaar een zoen tijdens het wachten op groen’.

Bevestig de norm, lever sociaal bewijs. Bijvoorbeeld: ‘De meeste mensen houden het hier netjes’, ‘Nijmegen schoon, heel gewoon’ of ‘Doe jij OOK mee?’

Spreek mensen aan op een positieve eigenschap, gebruik identiteitswoorden. Bijvoorbeeld: ‘Wil jij ook nog reageren? Ik vind dat jij altijd van die creatieve ideeën hebt’.

Kies een project-/functie-/organisatienaam waarin de gewenste uitkomst doorklinkt. Zoals: ‘Supporter van Schoon’. Dat wil je namelijk wel zijn.

Deze checklist hoort bij de clinic ‘Een woord in de goede richting’ van Jeanine Mies tijdens het congres ‘Emoties de baas!?’ van de Academie voor Overheidscommunicatie, 30 november 2017

2 cases

En nu zelf aan de slag!

Zelf oefenen in gedragsveranderende communicatie die zich richt op de andere pool van de magneet? Ga dan aan de slag met deze twee cases. Wil je de suggesties van Jeanine Mies weten? Scroll dan over de opdrachtkaartjes. Tip: test je naam of tekst altijd, leg ‘m voor aan een paar lezers.

Thuiszitterspact

VWS, OCW en JenV werken (samen met VNG, PO- en VO-raad) aan een programma tegen thuiszitten. Duizenden kinderen zitten thuis bij gebrek aan een passende school. Daar moet iets aan veranderen. Ze sluiten daarvoor een Thuiszitterspact. Kun je een betere naam voor het pact verzinnen?
Klassepact (dubbele betekenis)
Schoolbankenpact
Pact Ieder Kind in de Klas

Week van de Werkstress

Van 13 t/m 17 november 2017 was het de Week van de Werkstress. SZW vraagt aandacht voor het tegengaan van werkstress. De naam allitereert lekker, maar is het ook een goeie naam? Kun je een betere verzinnen?


Week van het Werkplezier (bij de positieve benaming kun je wel de reactie krijgen: 1 week maar? Dan beter een alternatief als Fijn werken Festival, Balans in je Baan, of iets neutraals)
Week van het Werken
Werkweek 2017: goed bezig
En geef vooral veel concrete tips

Meer weten?

Het magneetwoordenblog is een initiatief van Jeanine Mies . Daarin wil zij laten zien hoe je met taal het gewenste gedrag kunt aantrekken.

De Rijksoverheid doet veel experimenten met het effect van woordkeus en het toepassen van gedragsinzichten in onder meer communicatie. Op 23 november 2017 is het rapport ‘Rijk aan gedragsinzichten’ verschenen van het Behavioural Insights Netwerk Nederland (BIN NL). In dit netwerk zijn alle ministeries vertegenwoordigd.