kennismakelaar2.jpg

Hoe kan de stad nog meer profiteren van alle kennis die er in Leiden voorhanden is? Lees hier suggesties, verzameld tijdens de conferentie Leiden Internationale Kennisstad, op 28 maart 2017 in het Stadhuis van Leiden. Daar kwamen ruim honderd vertegenwoordigers van Universiteit Leiden, Hogeschool Leiden, LUMC, gemeente Leiden en stadspartners bijeen om ideeën uit te wisselen.

Samenwerking met Academische werkplaatsen | Thematisch problemen aanpakken

Huis van het Onderwijs wordt Huis van de Stad

Onderwijsinstellingen zijn continu op zoek naar verbindingen met het werkveld. Die verbindingen moeten zo breed mogelijk zijn. Het Huis van het Onderwijs kan hier een belangrijke rol in vervullen.

Leiden is een onderwijsknooppunt. De kennis van de Universiteit, Hogeschool en lerarenopleidingen kan samen met de kennis van basisscholen, voortgezet onderwijs en ROC’s samengebracht worden in een Huis van het Onderwijs. Academische werkplaatsen zouden daarop kunnen aansluiten.

Het Huis van het Onderwijs kan op deze manier veel betekenen voor de ontwikkeling van de stad. Het onderwijs kan bovendien verder vernieuwd worden en beter aansluiten op wat er gebeurt in wijken en bij bedrijven. Door tegelijkertijd thema’s als jeugd en ontwikkeling bij de kop te pakken, wordt de drempel tussen het Huis van het Onderwijs en de academische werkplaats bovendien lager.

Stad als lab | Maatschappelijke vraag bepalend | Koppelaar matcht

Makelaar bestiert stedelijk kennisloket



De maatschappelijke behoeften in de stad Leiden, en die in de omgeving, vragen om een (groot)stedelijke aanpak. Niet benaderd vanuit het aanbod van organisaties of bedrijven afzonderlijk, maar bepaald door de vraag. Het aanbod kan daar dan op inhaken. Voor dat overzicht is één kennisloket nodig, met (een) kennismakelaar(s).


Het kennisloket brengt enerzijds overzicht in de vragen vanuit de stad en houdt daarnaast bij waarmee de lokale kennisorganisaties en –bedrijven bezig zijn. De kennismakelaar is als het ware de koppelaar van de aanwezige vragen aan de beschikbare kennis en partijen. Dit is iemand die over de organisatorische schotten heen kan kijken en tegelijk de expertises van de verschillende partijen respecteert.

Een stagemarkt kan daarop aansluiten. Momenteel is het zo dat veel studenten geen geschikte stageplek vinden of bij de ‘usual suspects’ terecht komen omdat onderwijsinstanties de weg niet weten, en, omgekeerd, omdat organisaties en bedrijven de mogelijkheden niet kennen. Kennismakelaars kunnen dat veranderen. De stad kan zo als lab functioneren.


Regelvrije ruimte
Meerdere partijen kunnen zich telkens buigen over de collectieve behoeften. Dit heeft als voordeel dat de vraag goed wordt gedefinieerd en obstakels voor oplossingen bij afzonderlijke partijen duidelijk worden. Hierop hebben andere partijen mogelijk weer een antwoord. Eén bedrijf of instelling heeft wellicht niet hét antwoord, maar als collectief is de kans daarop groter.


Een dergelijk kennisloket hoeft niet direct volledig, spic en span te zijn. Door uitproberen breidt het zich steeds verder uit en verfijnt het zich. Door samen te werken, ontstaat bovendien een regelvrije ruimte. Bundeling van financieringsstromen leidt bovendien tot meer effectiviteit: in plaats van kleine budgetten voor probleemoplossing kan een groter budget ingezet worden voor (kostenbesparende) preventie.

‘Community services’

“Waarom doen we in Leiden niks aan Community Services? In andere landen is het heel gewoon dat je als universiteit iets teruggeeft aan de stad. Er zijn wel initiatieven van studentenverenigingen, maar daarmee bereik je maar een fractie van alle studenten.”

Jeroen ’t Hart, directeur Studenten- en Onderwijszaken, Universiteit Leiden

Lab voor samenwerking | In teken van maatschappelijk nut

Kennis-ontmoetings-plek versnelt innovatie



Bij de koffieautomaat ontstaan andere, relaxtere gesprekken dan aan een vergadertafel na een formele agenda-afspraak. Een plek waar medewerkers van kennisinstellingen, overheid en bedrijven elkaar ontmoeten, zorgt voor een snelle,
niet-bureaucratische uitwisseling van

ideeën en plannen. Ze delen niet alleen hetzelfde kantoor maar ook gezamenlijke ruimten voor ontmoeting.
 Op deze manier blijven de verschillende organisaties in één pand geen afzonderlijke eenheden maar wordt ‘een accolade om iets gemeenschappelijks’ gezet.

Het resultaat is een laboratorium voor samenwerking en innovatie. Het voorkomt dat goede intenties aan de overlegtafel stranden in de praktijk van alledag.
Tegelijk draagt een kennisontmoetingsplek bij aan collectiviteit. Wat deelnemende organisaties doen, staat in het teken van maatschappelijk nut, in plaats van het belang van individuele organisaties. Door als consortium op te treden, komen rijksgelden bovendien makkelijker beschikbaar.

‘Draai het om’

“Of er binnen de opleidingen ruimte is om maatschappelijke problemen te integreren, is geen juiste vraag. Draai het om. We hébben psychologiestudenten en we hébben studenten Geneeskunde. We moeten meer sturen dat bijvoorbeeld scripties beter aansluiten op vragen uit de praktijk.”

Hans van Dommele, directeur Algemene Zaken Universiteit Leiden

studentenzichtbaaraanhetwerk.jpg

Prijsvragen | Onderzoeksopdrachten | Coaching | Goede huisvesting

Zo sleuren we studenten de stad in

Studenten horen bij Leiden. Studenten horen in Leiden. Maar zijn Leidenaren altijd blij met studenten? Nee, hun imago is niet altijd even best. Hoe profiteert de student meer van de stad en hoe vaart de stad wel bij onze studenten? Vier ideeën met potentie.

1. De stad is een groot laboratorium voor de student. De gemeente, corporaties, bedrijven, instellingen maar ook wijkverenigingen kunnen vaker onderzoeksvragen indienen of prijsvragen uitschrijven zoals burgemeester Van Aartsen in Den Haag deed. Laat studenten opdrachten in de maatschappelijke sector uitvoeren en beloon dat ook met studiepunten. Sleur ze de stad in, maak een koppeling tussen opleiding en regio. Maak onderzoek in de stad zichtbaar voor

omwonenden of klanten van een bedrijf. Bijvoorbeeld: ‘In deze groenstrook doen studenten onderzoek naar het belang van verschillende bloemensoorten voor bijen’.

2. Stel een kennismakelaar aan die alle initiatieven verzamelt, er nog meer initieert en deze goed belegt bij partners. Laat zien dat studenten Nederlandse les geven aan vluchtelingen, dat er opdrachten door het Bio Sience Park worden verleend.

3. Bied coaching aan voor studenten, zo verbind je ze ook meteen met de stad en maak je ze ook wegwijs buiten de onderwijsinstelling en de studentenvereniging om. Leiden zit vol met expertise, vol met mensen die hun netwerk graag inzetten om jonge studenten een steuntje in de rug te bieden. Een gouden combinatie. Lugus doet dit al zeer succesvol voor start-ups.

4. Houd studenten ook na hun afstuderen in de regio; voorkom leegloop. Bied gepaste en betaalbare huisvesting, interessante banen en traineeships. Zorg ook dat studenten beseffen dat er ook nog een Leiden buiten de singels is en dat de regio ook aantrekkelijk is.

‘Prijsvragen’

“Laat studenten lekker los gaan op prijsvragen. Dan kan daarna altijd nog getoetst worden of een idee haalbaar is.”

Jona Bootsma, praeses Plaatselijke Kamer van Verenigingen


Gebruik ervaring van studenten | Ook op beleidsniveau

Taskforce voor beter onderwijs

Op beleidsniveau wordt voornamelijk óver studenten gesproken in plaats van mét studenten. Dat kan beter.

Is het gek dat studenten zelf meepraten over onderwerpen als schooluitval en verschil in studietempo? Nee toch zeker? Zij kunnen toch


putten uit eigen ervaring?
Breng studenten van verschillende niveaus en opleidingen bij elkaar en luister naar ze. Deze taskforce kan zich bijvoorbeeld ook buigen over de vraagstukken die leven rondom doorstroming van studenten van de ene naar de andere onderwijsinstelling.

Alumni een plekje
Geef ook alumni een plekje in die taskforce. Gebruik hen om te achterhalen hoe het staat met de voorlichting van de Leidse onderwijsinstellingen. Klopte de informatie die je is voorgeschoteld tijdens de informatiedag? De baankans die je is voorgespiegeld, is die ook uitgekomen? De onderwijservaring van studenten, daar kan iedere instelling weer van leren.

Volop ontplooiingsruimte | Ook buiten het onderwijs

Loopbaan-perspectief maakt Leiden sexy voor docenten

“Ik? Docent? Ik heb goede ervaringen met het verzorgen van gastcolleges en ik vind het ook heel gaaf om mijn eigen kennis over te dragen aan een jongere generatie. Maar als ik kies voor het docentschap, dan kies ik voor een leven waarin ik 30 jaar voor de klas sta. Dat toekomstbeeld klinkt niet erg aanlokkelijk. Dus nee, vriendelijk bedankt.”

Bovenstaande is natuurlijk hartstikke zonde. Kan het ook anders? Mocht er een ‘Huis van het Onderwijs’ worden gecreëerd, is het dan niet

logisch om een aparte kamer in te richten die in het teken staat van het loopbaanperspectief voor docenten? Docenten die méér willen dan alleen docent zijn, krijgen hier de ruimte om zich te ontplooien, ook op vakgebieden die buiten het onderwijs liggen. Met die wetenschap wordt voor docenten in de dop wellicht de drempel weggenomen om die laatste stap te zetten en te kiezen voor een periode voor de klas. En misschien slagen we er in Leiden dan zelfs wel in om toppers vanuit het bedrijfsleven nog meer te verleiden een rol te spelen binnen onze onderwijsinstellingen. Het bestaande netwerk optimaliseren én vergroten. “Jij? Docent? Dan moet je in Leiden zijn. Daar bieden ze perspectief.”

‘Hou het klein’

“Houd de initiatieven om beter samen te werken in het onderwijs kleinschalig. Hoe groter, hoe ingewikkelder.”

Hans Freitag, Voorzitter College van Bestuur bij Stichting scholengroep Leonardo da Vinci Leiden


Pitchsysteem | Kennisvraagstukken centraal | Leren krijgt betekenis

Bedrijfsleven vraagt, leeromgeving draait

De relatie tussen onderwijs en bedrijfsleven beperkt zich nog te veel tot vraag en aanbod van stageplekken, terwijl het bedrijfsleven veel meer kan profiteren van de aanwezige kennis in de stad. Het ‘Huis van het Onderwijs’ is hét adres waar bedrijven kennisvraagstukken kunnen pitchen.

Stel: Heineken worstelt met een duurzaamheidsvraagstuk. Dan is het 'Huis


van het Onderwijs’ de plek waar mogelijk een oplossing voorhanden is. Teams van verschillende instellingen – zowel studenten als docenten – gaan met het vraagstuk aan de slag. Ze krijgen geen opdracht mee, maar ontwikkelen een idee vanuit hun kracht, namelijk creativiteit en ‘nieuwe kennis’. Het pitchsysteem zorgt voor een competitie-element, dat wakkert de motivatie aan. Pitchen betekent bovendien ook uitvoeren, je idee direct in de praktijk brengen.

Vraag en aanbod kunnen elkaar natuurlijk ook vinden op de digitale snelweg. Het regionale bedrijfsleven kan een vraag deponeren op een digitale kennismarktplaats. Wie van de studenten biedt?

De faciliteiten om de banden te verstevigen tussen het bedrijfsleven en de leeromgeving straalt af op Leiden Kennisstad als geheel. In Leiden krijgt leren betekenis en levert kennis de stad ook daadwerkelijk iets op.

Verbinden universiteit-samenleving | Praktijk leidend | Kloof kleiner

Terug: de Wetenschaps-winkel

De Wetenschapswinkel moet terug. Het is een belangrijke verbinding tussen universiteit en samenleving.

Studenten kunnen in de winkel onderzoek doen in opdracht van verenigingen of vragen beantwoorden van burgers. Sommige universiteitssteden hebben al zo’n Wetenschapswinkel en Leiden had die vroeger

ook. De terugkeer van de Wetenschapswinkel is een ideale manier om bewoners en studenten dichter
bij elkaar te brengen. In oude stijl als een fysieke winkel, of misschien als digitale versie. Als deze maar goed te vinden is. Burgers zouden daar terecht kunnen voor vragen over wetenschap. Studenten kunnen vragen beantwoorden of weer doorverwijzen naar wetenschappers die je verder kunnen helpen.

Studenten verbeteren stad | Aansluiting mogelijk met buurtkantoren

Gevraagd: wijken ter adoptie!

Praktijkervaring ligt op straat, ook in Leiden. Die constatering is natuurlijk niet nieuw. Vanuit diverse Leidse onderwijsinstellingen worden projecten geïnitieerd waarbij de stad en haar bewoners de doelgroep vormen. Alleen: na afronding van zo’n project is het meestal wel klaar. Dan is het wachten op een volgend project.

Maar wat als onderwijsinstellingen nu complete wijken adopteren? Studenten van diverse opleidingen brengen de wijk in kaart. Wat gaat goed? Wat kan beter? Op welk vlak kunnen studenten iets betekenen en tegelijkertijd hun kennis in de praktijk brengen? Vitaliteit is bijvoorbeeld een onderwerp dat speelt in elke Leidse wijk. Life Science komt naar je toe in de Stevenshof! En zo zijn er meer maatschappelijke problemen waar studenten zich verder in kunnen verdiepen. Blijvend verdiepen, want adopteren is natuurlijk geen kortlopend projectje dat klaar is als de studiepunten binnen zijn.

En het mooie is: het wiel hoeft niet opnieuw te worden uitgevonden. In Leiden worden al buurtkantoren ingericht waar vrijwilligers de wijkbewoners straks bijstaan met raad en daad. Daar kunnen de onderwijsinstellingen en hun studenten eenvoudig bij aanhaken. Een mooi voorbeeld is ook het Rotterdamse project Mentoren op Zuid, waarbij studenten fungeren als coach en mentor van leerlingen uit het primair en voortgezet onderwijs.