Aan tafel over
Cultuur en Kennis

Leiden aan Tafel in Marktsteeg 10

Meer verbinding tussen kunst en kennis: #hoedan?

Dat cultuur en kennis het unieke dna vormen van Leiden staat inmiddels niet meer ter discussie. Maar de scharnierwerking tussen die twee moet veel zichtbaarder worden. Dat gezegd hebbende blijft er eigenlijk nog maar één hoofdvraag over: hoe dan? Een bloemlezing uit de suggesties.

1. Maak een agenda voor de lange termijn
Willen we een Strategische Agenda 2019-2025, dan moeten we veel eerder onderwerpen aan elkaar verbinden. Neem het idee om volgend jaar, in het kader van 444 jaar Universiteit Leiden, meer te doen met het thema Onsterfelijkheid. Een thema dat zich uitstekend leent voor de scharnierwerking tussen wetenschap en kunst, maar dat hadden we (curatoren, kunstenaars, collega-wetenschappers) graag vier jaar eerder geweten. Denk dus verder vooruit en hou je plannen niet voor jezelf.

2. Stel een postiljon d’amour aan (en noem het alsjeblieft geen intendant)
Er is behoefte aan één persoon die de twee werelden kunst en kennis écht met elkaar verbindt. Iemand die alle ideeën en activiteiten in beeld brengt. Een soort postiljon d’amour: een ‘postbezorger’ tussen alle betrokkenen. Iemand die inspireert, uitdaagt, prikkelt; die weet wat er speelt, kansen ziet, contacten legt. Luris – dat al een verbindende rol heeft tussen universiteit, samenleving en bedrijfsleven – lijkt hiervoor de uitgelezen instantie om een geschikte kandidaat te vinden.

3. Zoek verbinding in educatie
Al die waardevolle objecten in onze musea en bibliotheken, hoe fantastisch zou het zijn als studenten, middelbare scholieren, maar ook nieuwkomers daar meer mee kunnen doen? Op die manier leg je in je educatie al nadruk op de wisselwerking tussen kunst en wetenschap. In De Kooi loopt bijvoorbeeld een project van Naturalis – in samenwerking met de Hortus en de scholen in de wijk – waarbij leerlingen buiten schooltijd bezig zijn met een onderwerp dat ze pakt. In eerste instantie gaat het om natuur, maar dat kan net zo goed met cultuur of wetenschap.

4. Zorg voor betere ontsluiting van alle collecties
Kunstenaars, wetenschappers, Leidenaren: ze weten vaak helemaal niet wat er allemaal voor waardevols in museumcollecties aanwezig is. Dat vraagt om betere ontsluiting. Er ligt een idee voor een gezamenlijk collectiegebouw, waarin alle depots worden samengebracht. Dat zou een geweldige verzameling materiële cultuur opleveren, van oudheden tot nu. Een open collectie, beschikbaar voor onderwijs en onderzoek. Ondertussen worden al concrete stappen gezet om – met Europese subsidie – de Leidse museumcollecties digitaal beter te ontsluiten.

5. Kijk ook buiten Leiden!
Space Expo in Noordwijk stelt voor om een combinatie te maken tussen cultuur en bijvoorbeeld ruimtevaart. Is het heelal niet een bron van inspiratie voor veel kunstenaars? En wat dachten we in het verlengde hiervan van de koppeling tussen buitenaards leven en dna-onderzoek? Als DNA-hoofdstad van Nederland (want dat is Leiden) kunnen we veel meer doen rond 25 april 2019: werelddna-dag. Een verbindend thema dat kunstenaars, filmmakers, wetenschap, politiek en maatschappij inspireert.

6. Werk aan concrete kruisbestuiving (en dat gebeurt ook al)
Wees concreet, luidde de oproep voor vanavond. En zo bleken er al tal van plannen te zijn die de verbinding tussen cultuur en kennis zichtbaar kunnen maken. Een kleine greep daaruit.
– Biotechniek, geesteswetenschappen, kunst en bewoners komen samen in een project rond de ontwikkeling van biobased zonnecollectoren. Hoe werkt het (biotechniek), hoe ontwerp je zo’n chemisch fabriekje (kunstenaar). Wanneer zijn mensen bereid dat op hun dak te zetten (ethiek)? Nu nog in een lab, straks écht op het dak.
– Fotografie en geneeskunde vinden elkaar in een fototentoonstelling over het herstellend vermogen van het landschap.
– Door te kijken naar kunst kunnen artsen een betere diagnose stellen, zo blijkt uit onderzoek. Daarom krijgt het medisch curriculum een nieuw vak (honours course) met als werktitel Kunstobservatie.
– Waarom spreken we Nederlands? Een reizende tentoonstelling over de oorsprong van de indo-Europese talen gaat Leiden als taalstad internationaal op de kaart zetten.

Aan de markt

dat gezegd hebbende...

Een selectie van de meest prikkelende quotes van de avond:

“Dit is hét strategische moment. Als we nú de kans niet pakken zijn we echt gekke Henkie.”
“Denk in brede thema’s. Niet: Rembrandt, wel: Gouden Eeuw.”
“Ambacht is ook kennis. Dat vergeten we nogal eens.”
“Ieder museum heeft zijn eigen prioriteiten, hoe zorgen we ervoor dat samenwerking niet stokt?”
“Ik vind de grote samenwerkingsbereidheid in Leiden tussen kunst en kennis juist uniek.”
“Het belang van Leiden als stad van kennis en kunst is geen lokale aangelegenheid, maar wordt alleen boeiend als het internationaal wordt (h)erkend.”
“Leiden kan zijn bestaande pracht nog veel beter vermarkten.”
“Leiden het Oxford van Nederland? Draag dat beter uit!”
“Kunst ís wetenschap en wetenschap ís kunst. In beide gevallen probeer je kritisch ergens naar te kijken.”
“Studenten, ambtenaren, zakenmensen: ze hebben allemaal ambities, kennis en talent. Die capaciteiten moeten we beter met elkaar verbinden.”

Zij zaten aan tafel

Gijsbert van Es, Mirjam Flik, Menno Schilthuizen, Bernet Elzinga, Robert Zwijnenberg, Anthonya Visser Ariadne Schmidt, Rosalien van der Poel, Ariela Netiv Kurt de Belder, Alexander Mouret, Kasper van Ommen, Sandrine van Noort, Annette ter Haar, Pepijn Reeser, Megchel van Es, Rob van den Berg, Amito Haarhuis, Sjoerd Louwers, Hans van Oel, Willem van Moort, Leonie Kaptein, Yuri Matteman, Stijn Schoonderwoerd, Ivo de Nooijer, Meta Knol, Lara Ummels, Lotte Ravenhorst, Cor Klein, Jorrit Kelder en Jack Veldman

#hoe nu verder?

Vier redenen om nú door te pakken:

– Input voor de Leidse Cultuurnota 2018-2022

– OCW heeft gemeenten opgeroepen in samenwerking met het culturele veld regionale profielen op te stellen

– Uit de profielen komen proeftuinen voort die OCW subsidieert

– In 2022 is Leiden European City of Science

Oproep

Werk je in een museum en heb je een kennisvraag? Of werk je aan een universiteit en zoek je samenwerking met een museum?
Mail Ivo de Nooijer, directeur Luris. Dé instelling om verbinding tot stand te brengen. i.de_nooijer@luris.nl

Twitter
Facebook