Aan tafel over
diversiteit

Op naar een inclusief cultuurlandschap

‘We all matter’

Natuurlijk, de thema’s van de eerdere etentjes zijn allemaal belangrijk, stellen Janice Deul en Daphne Treurniet, initiatiefnemers van deze achttiende Leiden aan Tafel. Maar waarom ging het nog niet eerder over diversiteit in de Leidse kunst- en cultuursector? Wordt het niet hoog tijd om daarover de koppen bij elkaar te steken? Een avond met misschien wel meer vragen dan antwoorden, maar dat er iets moet gebeuren staat vast.

Het is een koude maandagavond, deze 17e december. Het heerlijke eten van thuiskok Najia Azizi verwarmt. Janice vraagt haar gasten eerst eens in kaart brengen hoe het eigenlijk is gesteld met de etnische diversiteit op het podium, in de zaal en achter de schermen. Lang hebben de dertien gasten niet nodig om daarop een antwoord te formuleren. Het is niet best. De programmering en zaalbezetting is al nauwelijks een afspiegeling van de samenleving, maar achter de schermen is het nog slechter gesteld. Iedereen die zich hiermee bezighoudt is van goede wil, maar met alleen goede wil redden we het niet, menen de aanwezigen. Bewustwording over diversiteit moet in het hele DNA van de culturele sector gaan zitten.

Afspiegeling van de stad
Tijd om te genieten van de heerlijke tajine is er nauwelijks, de aanwezigen praten in hoog tempo door over de volgende vraag: hoe zorg je ervoor dat het culturele aanbod een staalkaart is van alles wat er in de stad gebeurt en dat alle de bewoners van de stad zich hierin herkennen? Bijna 30% heeft immers een migratieachtergrond en dat zie je nu niet terug in het cultuuraanbod. Deze groepen hebben vaak wel hun eigen plekken en ‘feestjes’, maar vaak is dat in de wijken of in het amateurcircuit en nota bene door henzelf gefinancierd. Het is volgens de aanwezigen broodnodig dat juist ook in het reguliere circuit, bijvoorbeeld in grote zalen zoals die van de Leidse Schouwburg en Stadsgehoorzaal, een divers en professioneel aanbod te zien is waarin iedereen zich herkent. Immers: ‘We all matter.’

Elkaar ontmoeten
Goed: het aanbod moet dus creatiever, de zalen gekleurder, programmeurs moeten ‘inclusiever’ programmeren, en bij beleidsmakers moet het bewustzijn hierover toenemen. Wat is daarvoor nodig? De weg daarnaartoe moet je volgens de aanwezigen zowel bottom up als top down bewandelen. Zoek als sector bijvoorbeeld de verbinding met de universiteit, de podia, de kleine initiatieven die er al zijn. Zorg dat mensen elkaar kunnen ontmoeten en in gesprek kunnen met elkaar. Dat kan op een informele manier, bijvoorbeeld tijdens een maandelijks Cultuurcafé. Maar denk ook georganiseerder: in een Cultuurhuis — naar voorbeeld van Pakhuis de Zwijger — of een vrijplaats zoals het Amsterdamse SEXYLAND waar iedereen vrij is om te programmeren wat hij wil, tegen minimale kosten.

Aan de knoppen
De aanwezigen benadrukken dat het naast het zoeken van deze verbindingen, het essentieel is om van bovenaf dingen anders te organiseren. Misschien moet het hele bestaande systeem wel op de schop. Met een Facebookcampagne alleen ben je er niet. Juist besturen moeten een afspiegeling zijn van de samenleving. Op sleutelposities kun je aan de knoppen draaien, alleen dan verandert er structureel iets. De gasten constateren dat Leiden, in vergelijking met andere steden, op dit gebied ernstig achterloopt. Zo heeft de gemeente bijvoorbeeld geen commissie Diversiteit die ambtenaren en instellingen spiegelt en adviseert. Dat zou voor alle domeinen een aanwinst zijn, maar juist ook voor het cultuurbeleid is het belangrijk dat er een onafhankelijke (en diverse) adviesraad komt die een bindend advies uitbrengt over de verdeling van subsidies. Alleen dan krijgen nieuwe makers en instellingen de kans zich een plek te verwerven in het Leidse culturele veld.

Fonds
Het toetje is op. De avond loopt op z’n eind. Nog een laatste vraag: zou het los van subsidies mogelijk zijn om op een andere manier geld te verwerven om de culturele diversiteit in Leiden te vergroten? Gedacht wordt aan een fonds, gefinancierd door sociale ondernemers die 1% van hun omzet inleggen. Eerdere pogingen hierover liepen vast, maar het lijkt de moeite waard deze handschoen weer op te pakken. Daarvoor is politieke steun onontbeerlijk, aldus de gasten. Bij deze.

tajine in Belgica

met het mes op tafel

Een selectie van de meest prikkelende quotes van de avond.

‘Diversiteit is een keuze’
‘Als witte mensen solliciteren vraagt niemand zich af of de kwaliteit wel gewaarborgd is. Als zwarte mensen solliciteren wel en dat is pijnlijk’
‘Meer diversiteit is goed voor de mens. Als je alleen maar voorgespiegeld krijgt wat je zelf bent, ontwikkel je je niet’
‘Met goede wil alleen redden we het niet. Het gaat ook om de bereidheid je nek uit te steken en je portemonnee te trekken’
‘Een divers aanbod betekent niet vanzelfsprekend dat je zaal ook divers is’
‘In Leiden zijn de zalen overwegend wit en grijs’
‘Verscheidenheid moet vooral aan de kant van de beslissers terug te zien zijn’
‘Als het me niet raakt, kan het niet eens beginnen te schuren’

Zij zaten aan tafel

Roger Busschots – cultureel antropoloog, filmmaker en oprichter Leiden op de Kaart
Janice Deul – columnist, cultuuractivist op het gebied van mode, lifestyle, kunst
Mirjam Flik – cultuurmakelaar Leiden
Julian Isenia – PhD Theaterwetenschap UvA, geeft workshops over diversiteit
Kees van Leeuwen – directeur Ins Blau en Jeugdtheaterschool Leiden
Marisa Monsanto – eigenaar Monsanto Mission Managementen voorzitter adviescommissie Culturele Projecten, gemeente Den Haag
Gwen Peroti – creatief producent, o.a. Cultuurplein Lammermarkt en het Paard Den Haag
Pieter Schrijnen – trainer, vrijwilliger JAS, dirigent koor met Syriërs
Pepijn Smit – artistiek leider PS|Theater en oprichter We are Leiden
Daphne Treurniet – sociaal ondernemer
Ioana Tudor – oprichter theater- en productiehuis De Generator
Roos Tulen – beeldend kunstenaar
Ingrid de Wilde – medewerker muziekpodium De X

hoe nu verder?

Behalve dat de aanwezigen hierover de dialoog willen blijven voeren, en hun kennis willen delen via hun eigen kanalen, worden er ook concrete plannen gesmeed:

  1. Janice Deul en Daphne Treurniet onderzoeken de mogelijkheden voor een Cultuurhuis, wellicht in samenwerking met Theater Ins Blau. 
  2. Marisa Monsanto en Mirjam Flik vragen een gesprek aan met de gemeente Leiden over de plannen voor een diversiteitscommissie. 
  3. Cultuurfonds Leiden neemt het initiatief voor een bijeenkomst met ondernemers voor een nieuw op te richten fonds dat zich richt op meer diversiteit in de culturele sector.
  4. Er is behoefte aan een platform waarop alle initiatieven te vinden zijn. De mogelijkheden hiervoor worden onderzocht.
Twitter
Facebook