Onverminderd urgent

Onno Hoes, voorzitter Schakelteam Personen met Verward Gedrag

‘We draaien ons te veel weg van mensen die in de war zijn’

Na een jaar ‘schakelen’ komt het Schakelteam Personen met Verward Gedrag met een tussenrapportage. Voorzitter Onno Hoes over de stand van zaken en de ambities. “Er gebeurt heel veel, maar er moet toch iets fundamenteel anders.”

Menselijke maat moet terug

“Wat twee jaar ‘aanjagen’ en ‘schakelen’ duidelijk heeft gemaakt, is dat de problematiek van mensen met verward gedrag om een fundamentele verandering vraagt. Dan heb ik het over de betrokkenheid van een scala aan instellingen én over een verandering van de routines van professionals. De menselijke maat moet terug. Maar dat geldt ook voor de betrokkenheid van de samenleving bij het wel en wee van buren, vrienden en familieleden.”

Concrete zaken

“Er gebeurt heel veel op regionaal en lokaal niveau. En dat is hartstikke goed. Partijen in de zorg, veiligheid en het sociaal domein vinden elkaar steeds beter. Maar er moet meer gebeuren. Het Schakelteam stopt volgend jaar, in oktober 2018. We hopen dan dat een aantal concrete zaken is gerealiseerd. Dit hebben we vastgelegd in de tussenrapportage; zoals de implementatie van regionale meldpunten voor niet-acute zorg. Maar ook dat er meer geregeld is voor mensen die verward en gevaarlijk gedrag vertonen; dat zij sneller in een beveiligde GGZ-setting geholpen worden”.

‘We doen een beroep op iedereen: ook jij kan eraan bijdragen dat iemand geholpen wordt’

Geen eenvoudige klus

“Het is geen eenvoudige klus, anders was het natuurlijk allang gedaan. Denk aan het organiseren van ogen en oren in iedere wijk om vroegsignalering te garanderen.
Of het ‘persoonvolgend’ werken bij iedere ketenpartner, zowel inhoudelijk als financieel. Ook het delen van informatie tussen bijvoorbeeld zorgverleners onderling, is ingewikkeld. Er zijn veel protocollen en men vreest de privacywetgeving. Wij – het Schakelteam – brengen de partijen bij elkaar. Maar uiteindelijk moeten anderen het doen.”

Implementatie begint met bewustwording

“De implementatie begint met bewustwording. Iedereen moet beseffen dat de aanpak van personen met verward gedrag complex en urgent is. Pas dan kun je stappen maken. Concrete aspecten zoals het inrichten van beoordelingslocaties en organiseren van passend vervoer zijn nog te overzien. Veel lastiger is het vergroten van maatschappelijke betrokkenheid. We doen een beroep op iedereen: ook jij kan eraan bijdragen dat iemand geholpen wordt. Nu draaien we ons teveel weg van mensen die in de war zijn. Je kunt instanties inschakelen, maar ook denken ‘kan ik iets doen voor mijn buurman’. Dat beschouwen wij als een onmisbare schakel in de hele aanpak voor mensen met verward gedrag.”

Drie reacties

Drie opdrachtgevers van het Schakelteam Personen met Verward Gedrag namen de tussentijdse rapportage ‘Niemand tussen wal en schip, onverminderd urgent’ in ontvangst.

‘Het gaat niet om systemen, maar om mensen’

“Dit kabinet heeft ingrijpende veranderingen doorgevoerd in de zorg en ondersteuning in Nederland. Het doel is meer maatwerk en meer persoonlijke zorg. Het doel is dat het niet gaat om systemen, maar om mensen. In de praktijk moet dat nog z’n beslag krijgen. Een wet veranderen is een, dat in dat het in de praktijk gebeurt is twee.”

Edith Schippers, demissionair minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

‘Je wilt naar de werkvloer en naar de mensen zelf’

“Je ziet een aantal paradoxen. Bij de aanpak mensen met verward gedrag wil je naar de werkvloer en naar de mensen zelf. Aan de andere kant moeten er ook op andere niveaus nog worden georganiseerd: landelijk en met zorgverzekeraars. Een andere paradox is dat je op het bredere terrein komt van de veilige, inclusieve wijk en tegelijkertijd streeft naar een persoonsgerichte aanpak.”

Jantine Kriens, voorzitter directieraad VNG

‘Niet onmogelijk, wel ingewikkeld’

“We hebben het hier over groot leed. Het gaat om duizenden mensen en hun omgeving die ongelooflijk veel last van hebben van verward gedrag. Voor die mensen zelf en hun omgeving moeten we dit aanpakken. En er gebeuren heel veel mooie dingen. Er zijn veel plaatsen waar het goed gaat. Het is geen onmogelijke opgave waarvoor we staan. Maar het is wel een ingewikkelde opgave.”

Stef Blok, demissionair minister van Veiligheid en Justitie

Niemand tussen wal en schip, onverminderd urgent

Het Schakelteam Personen met Verward Gedrag is ingesteld op 1 oktober 2016. Een jaar later constateert het Schakelteam in de tussentijdse rapportage ‘Niemand tussen wal en schip, onverminderd urgent’ dat er veel moois gaande is in Nederland. “Velen werken hard aan het vraagstuk, er zijn tal van mooie initiatieven en aanpakken en de eerste resultaten staan.” Het is echter niet voldoende, stelt het Schakelteam in zijn voortgangsrapportage.
In de tussentijdse rapportage reflecteert het Schakelteam op de maatschappelijke opgave en het fundament onder ‘een goed werkende aanpak voormensen met verward gedrag’ en beschrijft het de vorderingen. Daarnaast geeft het Schakelteam aan wat het in het laatste jaar gaan doen en wat en het we daarvoor nodig heeft. De focus ligt daarbij op: een extra impuls voor een inclusieve en veilige wijk. Per direct betere ondersteuning en beveiligde zorg aan personen met verward gedrag die tevens gevaarlijk zijn. Een spoedige implementatie van regionale 24/7 niet-acute advies- en meldpunten, melding, passend vervoer en beoordeling. En structurele borging van (bestuurlijke) samenhang tussen sociaal domein, zorg en veiligheid.

Nog weinig voelbaar

“Er gebeurt veel, maar het is voor betrokkenen en hun familie nog zo weinig voelbaar. Er is veel aandacht voor het moment van de crisis, terwijl goede begeleiding op allerlei levensterreinen – zoals een fijne woonplek en zinvolle dagbesteding – een volgende crisis kunnen voorkomen. Daar moet het komend jaar over gaan.”

Joke van der Meulen, ervaringsdeskundige vanuit familieperspectief