Participatie in Zuid-Holland

Samenwerken in wisselende coalities, pilots in de geest van de nieuwe Omgevingswet en spelenderwijs een strategie bepalen voor de inrichting van de ruimte. Gemeenten in de Provincie Zuid-Holland geven op allerlei innovatieve manieren vorm aan participatie. Drie aansprekende voorbeelden.

Alblasserwaard–Vijfherenlanden

Grenzeloos samenwerken met buurgebieden

Meer samenwerken met buurgebieden en met maatschappelijke organisaties binnen de eigen grenzen. Zo wil de regio Alblasserwaard-Vijfherenlanden met het programma Grenzeloos Samenwerken komen tot een dynamische oplossing voor vijftien maatschappelijke opgaven.

Op bestuurlijk gebied zijn er veel ontwikkelingen gaande in Alblasserwaard-Vijfherenlanden: de regio gaat van zes naar drie gemeenten. Dit kan veel effect hebben op de huidige samenwerking. Daarnaast zijn er maatschappelijke ontwikkelingen. De overheid realiseert zich dat ze meer met burgers, bedrijven en instellingen moet samenwerken. Dit leidt tot betere oplossingen met meer draagvlak in de samenleving. Het is tijd om die samenwerking anders op te zetten: flexibeler, meer gebaseerd op de inhoud en minder afhankelijk van belangen. De nieuwe werkwijze biedt de vrijheid om in wisselende coalities aan de slag te gaan. Met burgers, bedrijven en organisaties uit de regio zelf en met partners uit de buurgebieden.

TWEEGESPREK

‘Ruimte voor windenergie’

Cees Moerman en Marc de Bruin

Is er in Alblasserwaard-Vijfherenlanden ruimte voor zonne- of windenergie? Cees Moerman van Coöperatie Agrimaco in gesprek met Marc de Bruin van Eneco over de energietransitie in deze regio.

Marc: “Er is veel ruimte in de regio en dat biedt mogelijkheden. Maar het gebied is er nu nog niet aan toe om vol in te zetten op energietransitie. Daarom vind ik het slim van de regio om naar andere gebieden te kijken, waar ze verder zijn, en om de samenwerking met andere partijen te zoeken voordat er een plan ligt. Eneco denkt graag mee. Ik ben in deze regio geen voorstander van zonnevelden, die zijn te groot voor deze omgeving. Maar windenergie, vooral langs de waterwegen, biedt wel mogelijkheden.”

Cees: “Je moet eerst bedenken wat er nodig is en hoe je tot een slimme matrix kunt komen. Zet energiebesparing voorop, door middel van prijssignalen zeg je tegen de consument: ‘U gebruikt te veel, dus moet u meer betalen.”

Marc: “Dat is een mooi begin. Daarnaast willen we een zo goed mogelijke invulling, maar het moet ook acceptabel zijn voor de omgeving en zo min mogelijk opvallen.”

Cees: “Eneco kan onderzoeken hoe je daken slimmer kunt benutten en nadenken over goede warmte- en koudeopslag. De oplossing voor dit gebied zit in de kleinschalige duurzame energiewinning, in maatregelen die opgaan in het landschap en weinig weerstand oproepen.”

Leidschendam-Voorburg

Omgaan met tegenstrijdige belangen

In de gemeente Leidschendam-Voorburg draait een pilotproject rond de Meeslouwerpolder. Om achteruitgang tegen te gaan, wil de gemeente de bewoners en ondernemers in dit glastuinbouwgebied de kans geven om de toekomst van hun omgeving zelf vorm te geven. Maar dit gaat niet van een leien dakje.

Lege en verouderde kassen en schuren bepalen het beeld in de Meeslouwerpolder, gelegen tussen Stompwijk en de A4. De glastuinbouwbedrijven in dit gebied draaien niet allemaal goed. Maar de polder ligt op de rand van het Groene Hart en heeft volop potentie, ziet de gemeente Leidschendam-Voorburg. Bedrijven, woningbouw en recreatie, de polder zou het goed kunnen doen met gemengde functies. De gemeente wil dit samen met de betrokken partijen mogelijk maken, maar het plan moet vanuit de mensen zelf komen.
Dat valt in de praktijk nog niet mee. De ondernemers hebben soms tegenstrijdige doelen en belangen, waardoor het lastig is een gezamenlijke toekomst te bedenken. Bovendien is er veel oud zeer: een aantal tuinders vindt dat de gemeente ze jarenlang links heeft laten liggen of juist teveel heeft beperkt. Het kost veel energie, maar op het gebied van participatie is het een uiterst leerzaam proces.

TWEEGESPREK

Maak gewoon een plan, dan kunnen wij ertegen zijn

Wat leren we van het participatietraject in Leidschendam-Voorburg? Projectleider Mariska Kastelic van de gemeente Leidschendam-Voorburg praat erover na met Bas Buitendijk van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond.

Bas:“Ik ben benieuwd hoeveel tijd jullie al in dit project hebben gestoken; het klinkt heel intensief. Als je als gemeente voor elk project zo’n participatietraject moet ingaan, kom je uiteindelijk mensen te kort, lijkt me.”

Mariska: “Het kost veel tijd en energie. Maar je moet het proberen. Het is een pilot in de geest van de nieuwe Omgevingswet, we willen er zelf veel ervaring mee opdoen. Bovendien, als die bedrijven failliet gaan, moeten we er ook iets mee.”

Bas: “Hoe lang blijven jullie ermee doorgaan?”

Mariska: “Als gemeente hebben we ons voorgenomen dat we in ieder geval doorgaan totdat er een nieuw bestemmingsplan ligt. Maar het is lastig om verschillende functies, die elkaar nu nog bijten maar in de toekomst niet meer, in één bestemmingsplan te vangen. En de ondernemers zijn het soms ook helemaal niet met elkaar of met ons eens. Of ze zijn het wel eens, maar willen geen initiatief nemen. Dan zeggen ze: ‘Gemeente, maak gewoon een plan, dan kunnen wij ertegen zijn’. ”

Lokale energie-initiatieven

Puzzelen met energie

In het klimaatakkoord van Parijs spraken 195 landen af om de CO2-uitstoot in 2050 met 80-95 procent te verminderen. Voor het dichtbevolkte Zuid-Holland een hele opgave. Het energiespel van de Provincie Zuid-Holland daagt de speler uit om een oplossing te bedenken voor dit vraagstuk.

Over diverse tafels ligt een gigantische kaart van Zuid-Holland uitgevouwen. Erop staan diverse bakjes met kaartjes, die energievoorzieningen voorstellen. Het energiespel van de Provincie Zuid-Holland kent geen ingewikkelde regels, alleen een ingewikkelde opdracht: bedenk een passend scenario voor een duurzaam en CO2-arm Zuid-Hollands energielandschap. Het spel draait om de vraag: wat kun je waar kwijt? Doordat deelnemers de kaart van het gebied én alle voorzieningen die daarin een plek moeten krijgen letterlijk voor zich hebben, dringt beter door tot welke enorme opgave Zuid-Holland staat. Het spel dwingt de spelers om verschillende strategieën uit te denken en dat is precies waar de provincie naar op zoek is.

TWEEGESPREK

‘We moeten de pijn eerlijk verdelen’

Eric Vink en Frits Lakemeier

Frits Lakemeier, onafhankelijk projectleider in de ontwikkeling van duurzame initiatieven en tevens voorzitter van de lokale energiecoöperatie Zon op Zwijndrecht, en Eric Vink van adviesbureau Awareness spelen het energiespel. Helpt het bij het maken van de juiste keuzes?

Frits: “Zuid-Holland heeft een heftige opgave: hier geldt het hoogste energieverbruik per inwoner in Nederland. Dit spel maakt de opdracht heel concreet, het zet de speler echt aan het denken. En het laat zien hoeveel maatregelen nodig zijn. Ik denk dat we de pijn eerlijk over de regio moeten verdelen.”

Eric: “Zo werkt dat niet. Daarvoor verschillen de gemeente teveel in hun gebiedskwaliteiten en mogelijkheden. Ik denk eerder aan een uitruil tussen gemeenten: als wij op jullie gebied windmolens mogen neerzetten, krijgen jullie er iets anders voor terug. Ik vind trouwens wel dat jullie dit spel moeten gaan spelen in buurten en wijken, om het urgentiebesef onder burgers te laten groeien. We moeten werken aan bewustwording.”

Frits: “Mensen moeten anders gaan denken, ook over CO2-reductie. Je kunt tegenwoordig voor een appel en een ei een weekendje naar Barcelona vliegen en daar een hele leuke tijd hebben. Maar je kunt het ook niet doen, omdat je jouw CO2-uitstoot wilt beperken. Het is een andere manier van denken over je eigen verantwoordelijkheid in dit vraagstuk. Hopelijk wordt dit in de toekomst gemeengoed.”