Tien keer aan de slag

Een magisch moment beleven? Dat willen we allemaal wel. Aan het programma van de Dag van de Cultuureducatie heeft het in elk geval wat ons betreft niet gelegen. Tien workshops maar liefst vormden een grote caleidoscopische uitnodiging om met de ingrediënten van magie aan de slag te gaan en even los te komen van de waan van de dag. Een overzicht.

Wanneer je samen muziek maakt…

Steigerbuizen, schellenbomen en veel lol

“Wanneer je samen muziek maakt komt er heel veel energie los.” Dat beweert Peter de Boer, artistiek leider van Fort van de Verbeelding. En zeg maar eens dat hij ongelijk heeft. Want binnen een half uur na de start van zijn muziekles gaan dertig gelegenheidscursisten helemaal los tijdens het bespelen van hun schellenbomen en gestemde steigerbuizen. En het klinkt nog geweldig ook. Missie geslaagd? Zeker. En hoe doet Peter dat dan? Nou? Het antwoord komt met een brede grijns: “Maak van lol je belangrijkste tool. Dan gaat de rest vanzelf.”

What’s Appening!?

Zo maak je een animated Trompe L’oeil

De opdracht is helder: maak via een animated giff een hedendaags Trompe L’oeil. Dat betekent dus spelen met overlapping, lijnperspectief en dieptesuggesties door het gebruik van licht en donker. Linda Dekker, docent Beeldende Kunst en zelf beeldend kunstenaar, is ervan overtuigd dat dit jongeren interesseert. “Kijk maar naar graffiti. Of Snapchat. Daarbij maken ze gebruik van dezelfde technieken.” Haar volwassen leerlingen van vandaag horen het al niet meer. Zij storten zich vol overgave op de ingreep die nodig is om tot een fraai resultaat te komen.

Van astma tot gouden plaat en de magie van improvisatie

‘Meer nog dan het kind moet creativiteit centraal staan’

In een ‘gewoon’ schoolsysteem kwam hij niet tot zijn recht. Hij kon er zijn ei én zijn sax niet in kwijt. Tijd voor vernieuwing, geïnspireerd door Nina Simones ‘It’s an artist’s duty to reflect the times in which we live’. Voor Coen Witterveen betekent dit: met kinderen meebewegen, zoals hij als saxofonist doet bij Typhoon. Ze alleen centraal stellen is niet genoeg. Ze moeten ook gezien en gehoord worden. Daar is creativiteit en improviserend vermogen voor nodig.

Lab voor Kre-Activiteit

‘Of deze workshop beter werkt in een theater­omgeving? Wat denk je zelf?’

Reken maar dat je in een theater heel goed een Lab voor Kre-Activiteit kunt namaken. Én dat deelnemers dan makkelijker aan experimenten meedoen. Onderverdeeld in in laboratoriumjas gestoken onderzoekers, proefkonijnen met roze bunny-oren op, en observanten met bril, pen en papier. Doel van deze workshop door KIDD- en BonteHond-acteur Job Raaijmakers: ontdekken waarom aandacht voor creativiteit zo belangrijk is voor het ontstaan van magische momenten.

Kijk en beleef Flevoland, erfgoed dichterbij

‘Erfgoed is mooi. Maar als je het je niet eigen maakt, heb je er weinig aan’

Aldus Caroline Koolschijn van Batavialand. Samen met Imre Kruis en Ineke van Enk brengt ze erfgoed tot leven door middel van verbeelding en creativiteit. Via een laagdrempelige muzikale improvisatie werken ze in drie stappen – leren kijken, beleven en eigen maken – toe naar een magische moment voor alle workshopdeelnemers tegelijk: de unieke ervaring dat geschiedenis dichterbij is dan ze denken én ook bij henzelf hoort. En als ze zo’n bijzondere beleving aan kinderen doorgeven? Caroline: ”Die krijgen zoiets van, kijk nou waar ik vandaan kom, dat wist ik niet!”

Pas dan wordt dans betekenisvol

Wat gebeurt er als je een dansles koppelt aan de verbeelding van kinderen?

Leuk, dansen? Niet voor ieder kind. En zomaar wat dansen in de klas, wat heb je daaraan? Emmy Wouters en Sam Bergsma: “Nee, aan ‘zomaar’ heb je niets. Maar je kunt dans wel koppelen aan de thema’s van je school.” Kinderboekenweek? Die ging over vriendschap, verbinding. Laat kinderen maar eens alleen dansen en daarna in duo’s: een wereld van verschil. Thema winter? Sneeuwballen gooien! Die bewegingen kun je prima abstraheren tot een hele dans. En dat gebeurt ook. Deelnemers van de dag verbazen zichzelf én de twee dansdocenten. “Wat een parels hebben we gezien vandaag!”

Out of the Box into the Green Screen

‘Geef je creativiteit meer vrijheid met de denksleutels’

Creativiteitsbevorderaar en voormalig basisschooldocent Joël de Zwaan gaf al jaren workshops waarbij hij kinderen wakker schudde en nieuwe verbindingen smeedde in de hersenpannetjes. Totdat hij de denksleutels ontdekte. ‘Bleek er gewoon een theorie achter mijn werkwijze te zitten! De denksleutels geven je handige handvatten om je publiek anders te laten denken. Gebruik het in een les of als een energizer. Bijvoorbeeld de ‘vraagsleutel’: jij geeft het antwoord, welke vragen zouden hierbij passen? Of de ‘ander gebruik-sleutel’. Wat kun je doen met een tandenstoker? Als iemand roept dat je er een kampvuur voor muizen mee kan bouwen, is de rest van de groep ook wakker hoor!’

Neem me mee in jouw verhaal

‘Gebruik alle drie je oren, dan kun je alles’

Alle drie m’n oren? Ik heb er toch maar twee? ‘Als kinderen dat roepen, dan heb je ze ‘aan’ kunnen zetten, sleep je ze je verhaal in’, stelt Wijnand Stomp, professioneel verhalenverteller. Ik vertel dan altijd over het geheim dat m’n oma mij vertelde. Je hebt je oren om te horen, je ogen om te kijken en het derde ‘oor’ is je fantasiefabriek; je hersenen. Als je alle drie je oren gebruikt, kun je alles!’ Verder laat Wijnand zeer overtuigend zien hoe je je stem, je fysiek en je mimiek gebruikt om je verhaal kracht bij te zetten. ‘En vertel eens een onwaarheid of laat een ‘witje’ vallen. Kinderen zullen je willen verbeteren of helpen. Zo maak je ze bondgenoot.’

Magische momenten?
Daar hebben we op school echt geen tijd voor!

Tijd, een veilige omgeving, concentratie en focus

‘Zijn scholen in staat magische momenten te creëren?’ Dat is de vraag die centraal staat in het rondetafelgesprek dat wordt geleid door Merel ten Elzen. De regisseur en documentairemaker deed voor haar Master Kunst- en cultuureducatie bij ArtEZ onder andere onderzoek naar magische momenten en esthetische ervaringen in de les. ”Voldoende tijd, een veilige omgeving en concentratie en focus zijn van groot belang.” Merel werpt de vraag op of de regie en deskundigheid voor het bieden van goed cultuuronderwijs bij de scholen moet liggen. Is het creëren van magische momenten dan moeilijk? “Dat zou kunnen, maar”, zo stelt ze gerust, “weet ook dat kinderen altijd ergens geraakt worden. Is het niet bij jou in de les, dan is het wel bij een ander.”

Hoe wordt een kind geraakt door kunst?

Toeval gezocht!

Hoe wordt een kind geraakt door kunst? Jillis Verbeek neemt deelnemers mee in een creatief proces. Vanuit een met aandacht neergelegde materiaalopstelling gaan de deelnemers aan de slag. Krijgen ze van Jillis een opdracht? Nee, gewoon uit stilte. Zonder een opdracht te geven, een verhaal voor te lezen, een vraag te stellen, stil met zijn allen om het materiaal te staan, er aan te voelen of er bij te gaan zitten, ontstaan zeer diverse uitwerkingen. Van mini-boekjes tot het ontwerp voor een glas-in-rood raam. De essentie: de opstelling van het materiaal als onderdeel van de leeromgeving, vormt aanleiding tot een esthetische ervaring. Als start van een creatief proces. En creatieve processen zijn er in deze workshop te zien in overvloed.