Pilots van start

openingsbeeld mkb-route in het hbo

Komend jaar krijgt het programma 'Mkb-route in het hbo' meer en meer vorm. In zeven pilots gaan onderwijsinstellingen, branche- en werkgeversorganisaties aan de slag met het ontwikkelen van werkend leren trajecten waar zowel studenten, onderwijsinstellingen als werkgevers baat bij hebben. Wie gaat er wat doen? En wat zijn de ambities?


Avans Hogeschool en Stichting BouwTalent Zuid (ism Bouwend Nederland)

1. HBO Bsc Bouwkunde en Civiele Techniek

Avans Hogeschool en Stichting BouwTalent regio Zuid bieden al meer dan vijftien jaar twee duale hbo bachelor opleidingen aan, voor Bouwkunde en Civiele Techniek. Studenten kunnen in vier jaar tijd via werkend leren en theoretisch onderwijs hun diploma behalen; deels op school, deels bij een leerwerkbedrijf. 'Wat' een student moet kennen en kunnen, bepalen de partners in de vorm van zogeheten 'leeruitkomsten'. 'Hoe' de student dat doet, bepaalt hij/zij deels zelf en is per persoon verschillend. Met de bachelors richten de instellingen zich op net afgestudeerde mbo'ers, havisten, werkenden in het mbo en hbo zij-instromers.

Meer studenten interesseren

Avans Hogeschool en Stichting BouwTalent Regio Zuid doen mee aan de pilot 'Mkb-route in het hbo' omdat zij hopen meer studenten, en dan met name zij-instromers en werkenden, te kunnen interesseren voor de duale opleidingen. De opleiding Civiele Techniek kan bovendien goed extra instroom gebruiken. Want er is een grote vraag op de arbeidsmarkt naar goed opgeleide startende hbo geschoolde beroepsprofessionals.

Kennis, kunde en ervaring

Avans en BouwTalent Zuid kunnen gedurende de pilot 15 jaar 'kennis, kunde en ervaring' inbrengen, in de hoop dat anderen daarvan profiteren. Over hoe je een duurzame en structurele samenwerking opbouwt tussen bedrijfsleven en onderwijs bijvoorbeeld. Maar ook in de vorm van do's en don'ts en best practices. Daarnaast hopen zij via de pilot aanknopingspunten te vinden om de duale opleidingen efficiënt en effectief onder de aandacht te krijgen van de beoogde doelgroepen. Zodat het aantal instromers groeit en uiteindelijk meer mkb-bedrijven daarvan kunnen profiteren.


Hogeschool van Amsterdam en NLdigital

2. AD Cybersecurity en Software Development

De Hogeschool van Amsterdam en NLdigital nemen deel aan de pilot 'Mkb-route in het hbo' met de opleidingen Cybersecurity en Software Development. Deze programma's worden aangeboden aan reguliere studenten die in twee jaar tijd een Associate Degree (AD) kunnen halen. De opleidingen zijn bedoeld voor leerlingen met een vooropleiding mbo, havo of vwo.

Twee dagen les, drie dagen werk

Studenten krijgen twee dagen per week les, en werken drie dagen per week bij een werkgever. Eens in de tien weken, komen de studenten een week naar school voor een zogenaamde boosterweek, waarin intensief wordt samengewerkt en les wordt gegeven.

Verkort traject

De HvA wil deze pilot gebruiken om te verkennen of een publiek-private samenwerking met het mkb mogelijk is. Insteek is vervolgens om samen de onderwijsinhoud bijdetijds te maken en te houden. Doel is uiteindelijk te komen tot een verkort traject (AD) waarin leren en werken gecombineerd worden, waar vakmanschap centraal staat en waarbij deelnemers een volwaardig diploma kunnen behalen.

Win-win-win

Via de pilot is er sprake van een win-win-win situatie. Bedrijven hebben een tekort aan geschoolde professionals en hebben de mogelijkheid om hun vacatures beter te vervullen, studenten doen vakkennis en ervaring op en hebben na hun studie zicht op een goede carrière, en de hogeschool bevestigt zijn positie als kennisinstelling.


Hogeschool Fontys, BOVAG, Koninklijk Nederlands Vervoer en Transport en Logistiek Nederland

3. Mobiliteit

De pilot Mobiliteit van Fontys Hogescholen Bedrijfsmanagement, Educatie & Techniek (BEnT), de BOVAG, Koninklijk Nederlands Vervoer en Transport en Logistiek Nederland richt zich op de grote mobiliteitsvraagstukken in de samenleving. Idee is een duaal leren traject te ontwikkelen, dat gericht is op (jonge) studenten en werkenden (met name MBO-4 en Havo) met als eindresultaat een diploma Associate Degree (AD) of Bachelor.

Andere kennis en vaardigheden

De behoefte aan duurzame, emissievrije, slimme en veilige technologische mobiliteitsoplossingen is groot. Mobiliteit betreft hier niet één specifieke sector, en moet integraal worden opgepakt. Voor toekomstige werknemers in de mobiliteit van de toekomst vergt dat andere kennis en vaardigheden.

Route biedt perspectief

Fontys BEnT is al begonnen met de marktverkenning voor deze opleiding. Nut en noodzaak van de opleiding worden breed onderschreven door het mkb in de sector. Een 'MKB-route in het HBO' biedt dus perspectief, voor de opleiding, het bedrijfsleven en studenten.

Blended en flexibel

Fontys gaat de opleiding volgens de nieuwste onderwijsinzichten inrichten. Blended en flexibel en in nauwe samenwerking met het bedrijfsleven. Samen opleiden, dat is hierin het codewoord. De student heeft tijdens de opleiding keuzemogelijkheden en kan de studie dus personaliseren. De bedoeling is dat de eerste studenten in 2022 beginnen.


Hogeschool Arnhem, Hogeschool Rotterdam en Hogeschool Windesheim i.s.m. Transport & Logistiek Nederland (TLN)

4. Traineeship Logistiek

In veel vacatures van het mkb wordt een steeds hoger opleidingsniveau gevraagd. De complexere klantvraag, technologische ontwikkelingen en maatschappelijke vraagstukken vragen om op- en omscholing van (nieuwe) medewerkers. De Hogeschool Arnhem, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool Windesheim en Transport & Logistiek Nederland verwachten dat het 'Traineeship Logistiek', een pilot die opleidt tot een Associate Degree-diploma (AD), uitkomst biedt in de vervoerssector.

Drempelloos naar hbo-diploma

Het pilotplan voor deze 'Mkb-route in het hbo' voorziet in de inrichting van een praktijkgerichte opleiding op niveau-5 volgens een werk-leer constructie. Idee is dat mbo-4 leerlingen zo drempelloos richting het hbo-diploma opgeleid worden. Dit maakt het zowel voor studenten als voor werkgevers interessant om een langdurige relatie met elkaar aan te gaan en het verloop in de sector terug te dringen.

Procesverbeteringen

Het Logistieke Traineeship draagt bij aan de bedrijfsvoering én aan talentontwikkeling van medewerkers. Het doel is om te werken aan procesverbeteringen; studenten doen kennis en ervaring op met nieuwe technologieën en de medewerker werkt hard aan zijn/haar skills om zo overtuigend met bedrijven mee te groeien.

Achterbannen consulteren

De pilot wordt begin 2021 uitgewerkt. De periode tot die tijd wordt benut om de verschillende achterbannen te consulteren. In januari hebben vervolggesprekken plaats tussen de sector en de vertegenwoordigers uit het onderwijs.


Hogeschool Utrecht, ROC Midden Nederland, Hogeschool Windesheim, Deltion College ism OBM Oost en OBM Midden Nederland, Koninklijke Metaalunie

5. HBO Doorstroomtraject Metaal

Met de pilot 'HBO Doorstroomtraject Metaal' wordt een doorlopende leerlijn gecreëerd naar niveau 5: HBO Associate Degree (AD). Doel van deze nieuwe duale opleiding is om mensen in een leerwerktraject op te leiden tot een hoger abstractieniveau. In de pilot werken het OpleidingsBedrijf Metaal, de Koninklijke Metaalunie, Hogeschool Windesheim, Hogeschool Utrecht, ROC Midden Nederland, Deltion College en ROC Midden Nederland aan de realisatie van deze nieuwe opleiding. Tot de doelgroep van de nieuwe opleiding worden béta opgeleide havisten, praktische opgeleide tl-studenten, uitvallers in het hbo en werknemers met ambitie gerekend.

Hoger abstractieniveau

De metaalsector verandert in een rap tempo. Robots nemen steeds meer werkzaamheden over op de werkplaatsen. De klassieke metaalmedewerker wordt een werkplaatsmanager die geautomatiseerde processen instelt en bestuurt. Dat vergt een hoger abstractieniveau. Binnen het mkb is er behoefte aan een duale hbo-opleiding die mensen opleidt om met deze ingewikkelde productieapparatuur te werken en die hen ook leert hoe ze robotica en automatisering optimaal kunnen benutten in het productieproces.

Doorlopende leerlijn

Tot een paar jaar geleden was mbo-niveau 3 voor deze sector het hoogst haalbare onderwijsniveau. Met de realisatie van een mbo-4 opleiding voor de metaal wil de sector met deze pilot een doorlopende leerlijn naar niveau 5, hbo AD en niveau 6 Bc, ontwikkelen. Het OBM is daarvoor in gesprek met Hogeschool Windesheim en Hogeschool Utrecht, het Deltion College en het ROC Midden Nederland. Werknemers die via een leerwerktraject een hbo-diploma willen halen staan klaar. Nu de invulling van het onderwijs nog. De pilot 'Mkb-route in het hbo' is het instrument om daar volgende stappen in te zetten.


Saxion Parttime School, stichting Pioneering en Bouwend Nederland

6. AD Bouwkunde

Saxion Parttime School verzorgt de Associate Degree (AD) Bouwkunde, een tweejarige hbo-deeltijdstudie, waarbij studenten werken en leren combineren. Deze AD bestaat al enkele jaren. Doel is om via de pilot MKB-route in het HBO de bedrijfsbegeleiding van de studenten door mkb-werkgevers te optimaliseren. Dit moet leiden tot meer studiesucces voor de studenten, omdat zij hierdoor werken en leren beter kunnen combineren. De partners hopen ook op betere samenwerking en dat innovatie zo sneller het mkb bereikt.

Kennis verdiepen

De pilot richt zich op jongeren die reeds een baan hebben in de sector, maar nog geen duidelijk beeld hebben van het werkveld of/en hun kennis willen verdiepen. Het gaat in de meeste gevallen om mbo'ers op niveau 4 en havisten.

Meteen toepassen in de praktijk

In totaal volgen de studenten 22 leermodules in twee jaar, voornamelijk gericht op duurzaamheid, BIM, bouwtechniek en procesoptimalisatie. Het programma is samengesteld na een uitgebreide analyse van de behoeften vanuit het werkveld. Deelnemers werken minimaal 0,6 fte in een bouw-gerelateerd bedrijf en hebben een studielast van 20 uur per week in de vorm van onderwijs, zelfstudie en leren in de praktijk. Kennis die ze op school opdoen, kunnen ze meteen toepassen in de praktijk. Opdrachten worden in overleg tussen werkgever en opleiding samengesteld. Externe partners, zoals Pioneering en Bouwend Nederland, stellen hun netwerk ter beschikking.


Wij Techniek en Techniek Nederland

7. Technische installatiebranche

Werkgeversorganisatie Techniek Nederland en Wij Techniek, het ontwikkelfonds van de installatiebranche, voorzien een kwalitatief en kwantitatief tekort aan arbeidskrachten in de technische installatiesector. Gezien de toenemende complexiteit van het vak is het belangrijk om te investeren in hbo-geschoold personeel. De organisaties zijn hiervoor in gesprek met diverse hogescholen. Er is nog geen pilot vastgesteld, maar de installatiebranche blijft wel aangesloten bij deze 'Mkb-route in het hbo'.

Toepassingsgerichte aspecten

Zo'n tachtig procent van de werknemers in deze branche heeft een mbo-opleiding. De helft van deze groep is via duale onderwijsvormen geschoold, ofwel praktijkonderwijs in combinatie met een leertraject. Dit heeft te maken met het niveau en de sterk toepassingsgerichte aspecten van het werk.

Synergie wordt gemist

Er is dus al veel ervaring opgedaan met duaal onderwijs, maar op hbo-niveau is dit vanwege verschillende oorzaken de afgelopen jaren verdwenen. Er worden wel deeltijdtrajecten aangeboden, maar de branche mist hier de gedeelde verantwoordelijkheid van werkgevers en onderwijsinstellingen voor het onderwijstraject. Ook zijn deeltijdtrajecten vaak minder afgestemd op de vragen van de werkgevers. De synergie van onderwijs op maat en leren op de werkvloer wordt gemist.

Goed voor de innovatiekracht

De organisaties streven naar meer duaal aanbod voor zittende werknemers en instromers. Meer hoger opgeleiden is goed voor de innovatiekracht van de branche. Daarnaast is het noodzakelijk om complexe vraagstukken, zoals de energietransitie, aan te pakken. Doorlopende leerroutes van mbo-hbo-wo bieden bovendien een aantrekkelijker perspectief voor werknemers.

logo

Colofon

Dit digitale magazine is een uitgave van het programma ‘MKB-route in het hbo’

Coördinatie en eindredactie: Eric Went
Teksten: Saskia Ridder, Marijn Kramp, Eric Went
Video: Marijn Kramp
Vormgeving en techniek: Loek Weijts

decoratief element