TIP: Maak als professionals duidelijke afspraken over rolverdeling en verantwoordelijkheid.
Tip: Blijf samenwerken en denk niet dat je het zelf allemaal weet.
Tip: Vraag je af wat de doelgroep nodig heeft: stel vragen en luister.
Tip: Geef ouders praktische handvatten.
TIP: Begin vanaf groep 1 met seksuele voorlichting.
TIP: Beter te vaak en te veel voorlichting, dan ervan uitgaan dat jongeren alles al weten.
Tip: Zorg voor korte lijntjes en beperk ook fysieke afstand (dus loop eens bij elkaar binnen).
Tip: Start een online campagne over anticonceptie en wensen en grenzen.
TIP: Laat jeugdverpleegkundigen voorlichting geven op school.
Tip: Blijf in gesprek met elkaar.
Tip: Durf met een open mind het gesprek aan te gaan.
TIP: Deel ervaringen uit eigen doelgroep in plaats van alleen (professionele) kennis.
Tip: Zet vroegtijdig prenatale zorg in en informeer hulpverleners hoe het gesprek aan te gaan.
Tip: Maak een landelijke richtlijn voor het mbo voor zwangerschapsverlof.
Tip: Bied online gratis trainingsvideo’s aan voor vrijwilligers die met de doelgroep werken.
Tip: Maak van seksualiteit een normaal onderwerp.

Je kan het niet alleen

Tijdens de conferentie Uitgerekend nu?! konden deelnemers kiezen uit meer dan veertig workshops. In dit e-zine lichten we er een aantal uit. Op deze pagina vind je een aantal mooie voorbeelden over hoe goede ondersteuning en begeleiding te bieden.

  • Conferentie Uitgerekend nu?! (preventie) onbedoelde (tiener)zwangerschappen Gehechtheid en sensitiviteit bij kwetsbare ouders

‘Spreek voor de baby’

Laat kwetsbare ouders woorden geven aan wat de baby denkt, voelt of ervaart. Zo kunnen ouders en hulpverleners samen de veiligheid van een kind in kaart brengen.

‘Moeder heeft al vier verschillende partners gehad in het eerste levensjaar van het kind. De mannen nemen steeds een verzorgende rol op zich ten opzichte van het kind.’ Het is een casus uit de praktijk van Florien van Rij, woonbegeleider bij Siriz. Je weet dat dergelijke situaties grote gevolgen hebben voor de ontwikkeling en hechting van het kind. Maar hoe zorg je ervoor dat de ouders hun gedrag aanpassen?

Blinde vlek

Siriz biedt onder meer psychosociale hulp aan vrouwen en mannen die te maken krijgen met een onbedoelde zwangerschap. Vaak gaat het om ouders die worden beperkt door een laag IQ, meervoudige psychiatrische problematiek of puberbrein. “Dan is de veilige gehechtheid van het ongeboren of jonge kind vaak een blinde vlek”, zegt Van Rij. Zij gebruikt de interventie ‘Speaking for the baby’ om het mentaliserend vermogen van de ouder te vergroten. “Doordat de ouder woorden geeft aan wat het kind voelt, denkt of nodig heeft, brengen ouder en hulpverlener samen de veiligheid van het kind in kaart. Het helpt ouders om behoeftes van de baby te herkennen en erkennen, die onder woorden te brengen en gedrag daarop aan te passen.”

Conferentie Uitgerekend nu?! (preventie) onbedoelde (tiener)zwangerschappen

‘De veiligheid van het ongeboren of jonge kind is vaak een blinde vlek.’

Bang

Een reactie op de verschillende vaders kan dan zijn: ‘Als ik huil weet ik niet welke reactie ik van papa krijg. Daarom huil ik veel. Ik word er bang van.’ Van Rij: “Nu voelt het alsof je het voor een ander aan het invullen bent. Maar meestal ga je met ouders dit gesprek aan. Dan vraag je: Wat denk jij dat het kind voelt of wil? Wat denk je dat je kind wil zeggen?” Het werkt, is haar ervaring. Zo kan ‘Speaking for the baby’ de basis zijn voor een veiligheidsplan.

‘In de stem van het kind’

Florien van Rij werkt aan de vertaling van de Australische methode ‘In de stem van het kind’. De (al vertaalde) kaarten van die methode vind je hieronder (klik om te vergroten). 

‘In de stem van het kind’

Florien van Rij werkt aan de vertaling van de Australische methode ‘In de stem van het kind’. De (al vertaalde) kaarten van die methode vind je hieronder. 

  • Conferentie Uitgerekend nu?! (preventie) onbedoelde (tiener)zwangerschappen Karen Bavelaar, maatschappelijk werker, Kwadraad

‘Blijven praten met cliënt’

Spreken voor het kind lijkt me een methode waarbij je als hulpverlener heel dicht bij de cliënt en het kind blijft en je tegelijkertijd kunt laten zien wat belangrijk is voor het kind. Als hulpverlener moet je tijd vrijmaken voor dergelijke gesprekken. Blijven praten met, betrokken blijven bij en aandacht geven aan een cliënt is cruciaal. En dan is het niet alleen belangrijk wat je zegt, maar ook hoe je het zegt.”

  • Conferentie Uitgerekend nu?! (preventie) onbedoelde (tiener)zwangerschappen Seksuele empowerment

‘Erover praten maakt al weerbaarder’

Rutgers heeft vier preventieprogramma’s voor meer seksuele weerbaarheid, twee voor meiden (Girls Talk en Girls Talk+) en twee voor jongens (Make a Move en Make a Move+) tot 21 jaar. De Girls Talk moet meiden controle en regie geven over hun eigen seksualiteit én de leuke kanten ervan belichten.

Van de vso-meiden cluster 4 heeft 35% seks gehad, tegenover 16% in het reguliere onderwijs. “Voor twee derde van hen is de eerste seksuele ervaring bovendien totaal onverwacht”, vertelt Marianne Jonker van Rutgers. Ervaring met grensoverschrijdend seksueel gedrag komt ook meer voor, net als soa’s. “Ze zijn zich minder bewust van hun grenzen en kunnen die moeilijker aangeven.” Voor deze groep is er Girls Talk+.

Ik ben allergisch voor rubber, kan een smoes zijn om geen condoom te gebruiken.’

Smoezen

Girls Talk en Girls Talk+ bestaan uit acht bijeenkomsten van anderhalf uur. De meiden moeten enige ervaring hebben, maar niet zwanger zijn. In ‘Girls Talks’ Special Anticonceptie en kinderwens’ gaat het vooral over anticonceptie, toekomst en kinderwens. Deze is voor meiden van 16 tot 21 jaar en behelst twee bijeenkomsten van anderhalf uur.
Voorbeeld van een bijeenkomst is het in groepjes bedenken welke smoezen jongens inzetten om geen condoom te gebruiken: ‘Ik ben allergisch voor rubber’, ‘Ik heb toch geen soa’. Daarop bedenken de meiden tegenargumenten: ‘Er zijn ook anti-allergiecondooms’, ‘Maar misschien heb ik wél een soa’. “Het met elkaar erover praten, maakt ze ook al sterker”, vertelt Inge Smit, die voor Rutgers trainingen geeft.

  • Conferentie Uitgerekend nu?! (preventie) onbedoelde (tiener)zwangerschappen