Integraal werken

Integraal werken

Midden-Nederland

24 september 2018

Onder de loep

Hillegom/Lisse/Teylingen - ‘Ontschotter’ haalt complexe zaken uit de knoop

Als een zaak zo ingewikkeld is dat mensen serieus in de penarie zitten en betrokken organisaties naar elkaar wijzen, dan heeft Hillegom/Lisse/Teylingen een noodknop: de ontschotter. Die lost gevallen op die jarenlang hebben vastgezeten.

Picture this: Vader 1 komt thuis na een suïcidepoging en is nog intensief in behandeling bij de GGZ. Vader 2 is fysiek afgekeurd. Hij is overbelast. Hun zoontje (3) is druk en vraagt veel zorg. Dochter (5) gaat naar school en twee dagen naar de BSO.

Zowel het Centrum voor Jeugd en Gezin als de GGZ denken dat het goed is als het zoontje 4 tot 6 dagdelen per week naar de kinderopvang gaat: kosten 750 euro per maand. Maar vanwege het vermogen dat de opa’s en oma’s hebben gespaard voor de kinderen – maar ten laste komt van het vermogen van de vaders – is daar eigenlijk onvoldoende geld voor. Voor bijzondere bijstand komt het gezin door dat gespaarde vermogen namelijk niet in aanmerking. Voor kinderopvangtoeslag evenmin. Een netwerk hebben ze niet. “Als de problemen van mensen groter worden, wordt hun netwerk vaak kleiner”, ziet Ella Visser, strategisch adviseur bij de drie gemeenten en ‘ontschotter’.

Zij stelt dat elke organisatieonderdeel vanuit de eigen regels de juiste keuzes heeft gemaakt, maar dat zo geen oplossing is bereikt. “Dan is de enige oplossing alle partijen aan tafel te zetten. Als het kan met de ouders erbij. En dan hakken we knopen door”, vertelt Visser. “We moeten zorgen dat we geen mapjes doorschuiven, maar bij elkaar aan tafel zitten. Dat de betrokken inwoners erbij zijn, maakt de problematiek beter invoelbaar bij beleidsmakers.”

De ontschotter heeft een mandaat om beslissingen te nemen vanuit de gemeente HLT, dat ook een financieel noodpotje heeft voor dit soort complexe situaties. Hoewel het natuurlijk beter is als partijen er samen uitkomen. Visser: “De procedure is: eerst doorpakken, daarna evalueren.”

In bovengenoemd geval is de kinderopvang betaald uit de bijzondere bijstand. Het ging uiteindelijk om een periode van slechts vier maanden.

Tips

  • Zorg eerst dat de partijen op een lijn zitten. Als alle partijen hetzelfde doel voor ogen hebben, is er veel mogelijk. Dan hoeft de ontschotter niet eens meer beslissingen te nemen.
  • Vraag je als professional wat vaker af of een regel wel zo rigide is als je denkt.

Reactie

‘Bekijk de zaak integraal en vanuit de klant’

“De kanteling hier is gemaakt is echt een eyeopener, die ik in andere vormen bij meer gemeenten heb gezien. De boodschap is: bekijk in complexe situaties de zaak altijd integraal en vanuit de klant. Tegelijkertijd hebben professionals best veel ruimte om binnen de regels die er zijn tot oplossingen te komen. Alleen zijn zij zich daar niet altijd van bewust.”

Marvin Hendrikse (lid Raad van Bestuur Stipter en gemeenteraadslid in Pijnacker-Nootdorp)

In het kort

Amsterdam | Ouderen onderzoeken eigen buurt

Niet over de hoofden van ouderen, maar samen met hen. Zo deden de gemeente Amsterdam, de Hogeschool van Amsterdam en het VUmc onderzoek in de Indische Buurt en Buitenveldert. Ze brachten in kaart hoe ouderen hun buurt waarderen én zelf kunnen verbeteren. Doelgroep: niet de actieve ‘usual suspects’, maar met name ouderen die vaak buiten zicht blijven.

Zij werden gevonden via buurtkrantjes, buurtplatforms en andere ouderen. Een groep actieve ouderen werd getraind door de HvA en VUmc om zelf als onderzoeker mede-buurtbewoners te bevragen. Waarover? Dat beslisten ze zelf. Ze formuleerden de onderzoeksvragen en waren volwaardige partners in het onderzoek dat ze zelf uitvoerden. Doel was dat het niet bij onderzoek zou blijven, maar dat de ouderen zich ook zouden inzetten voor realisatie van oplossingen; van co-research naar co-creatie. In Buitenveldert is de onderzoeksgroep van ouderen nog steeds bijeen en werkt nu aan oplossingen voor knelpunten die hun eigen onderzoek heeft aangedragen.

Tips

  • Besteed in het begin veel aandacht aan het winnen van vertrouwen.
  • Faciliteer met ruimte, koffie, thee en dergelijke.
  • Pas de aanpak aan per buurt.

In het kort

Zoetermeer | Scheidingspunt: leed in de kiem smoren

Echtparen in Zoetermeer – één van de tien gemeenten met de meeste scheidingen – kunnen naar het Scheidingspunt in het Stadhuis. Hier krijgen ze advies, ondersteuning en coaching van verschillende aanbieders: jeugdhulp, mediators en een kinder- en jongerenrechtswinkel. Het punt moet problemen beperken die vaak optreden bij een scheiding, bijvoorbeeld wanneer het een vechtscheiding wordt.

“Als gemeente kregen we het signaal dat er steeds meer aanvragen kwamen voor hulp voor kinderen na een echtscheiding”, vertelt Mariëlle Abrahamse van de gemeente Zoetermeer. De lokale politiek wil dat ouders eerder hulp inschakelen om problemen vóór te zijn. De scheidende stellen worden daarom snel naar hulp verwezen. Inmiddels weten Zoetermeerders het scheidingspunt te vinden: de website had in één jaar 1600 nieuwe bezoekers. Ook oudere stellen maken er gebruik van. En kinderen geven aan geholpen te zijn met de hulp.

Het scheidingspunt wordt bemenst door medewerkers van het Zoetermeerse Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), het Meerpunt Inlooppunt. Ook daar zien ze een toename van het aantal bezoekers.

Tips

  • Zorg voor commitment van betrokken partijen. Ze moeten er echt voor gaan.
  • Reserveer coördinatie-uren. Anders komt de samenwerking moeizamer van de grond.

In het kort

Waddinxveen | Eén loket voor het sociale domein

In Waddinxveen kunnen bewoners naar één loket en hoeven ze maar één formulier in te vullen voor alle aanvragen in het sociale domein. Iets wat in het fysieke domein (ruimtelijke ordening, infrastructuur) al standaard is. Zo niet in het sociale domein. Onder andere de Privacywet zit in de weg: voor verschillende vragen gelden verschillende regels voor het delen van informatie. En volgens de Archiefwet gelden verschillende termijnen voor archivering.

“Als burger werd je nu van loket naar loket gestuurd”, vertelt Carien Huizing van de gemeente. Dat moet anders, bepleit zij. Eén wet, één verordening en één team voor alle aanvragen voor de Wmo, Jeugdwet, Participatiewet, schuldhulpverlening, leerplicht en gehandicaptenvervoer. Dat vraagt een klantgerichte houding, waarbij de vraag van de burger centraal staat in plaats van de totstandkoming van het antwoord.

Eigenlijk omzeilt Waddinxveen hier dus de wet. Huizing: “Tot nu toe zegt niemand dat het niet mag. En anders moeten we er misschien maar eens een rechtszaak over voeren.”

Tip

Medewerkers moeten gericht zijn op probleemoplossing en de vaardigheid hebben vanuit de mens te kijken in plaats van het aanbod.

In het kort

Rotterdam | Veilige schil rond kwetsbare moeders

Rotterdam laat zwangere vrouwen uit kwetsbare groepen niet aan de aandacht ontglippen. Verloskundigen, die de vrouwen normaal gesproken puur medisch benaderden, hadden soms een gevoel dat een kind niet in een veilige, stabiele omgeving terechtkwam. Zij kunnen nu doorverwijzen naar nieuw initiatief Moeders van Rotterdam. Dat neemt zoveel mogelijk stressfactoren weg bij de aanstaande moeder, voor een optimale zwangerschap. Binnen twee werkdagen is er contact en volgt een intake voor begeleiding. Daarnaast is er intensief contact tussen coaches en verloskundige.

Elke moeder gaat een traject in waarin praktische zaken aangepakt worden en de hechting tussen moeder en kind gestimuleerd wordt. Daarna volgt een jaar nazorg: de moeder krijgt de kans op eigen benen te staan, maar bij terugval is er ondersteuning.

Moeders van Rotterdam is er voor alle zwangere vrouwen. Betrokken professionals hebben veel kennis over bankslapers, schulden, inkomen, babyuitzet, anticonceptie, roken tijdens de zwangerschap, illegaliteit of EU-onderdanen.

“Voordeel van Moeders van Rotterdam is, dat ze snel in actie komen”, vertelt Marit van Dam van de gemeente. Inmiddels krijgen 600 Rotterdamse moeders begeleiding.

Tip

Vertel verloskundigen wat na hun aanmelding is gebeurd, zodat ze het resultaat ervan horen. Dat stimuleert om nieuwe aanmeldingen te doen.

In het kort

Dordrecht | Vechten voor maatwerk op de woningmarkt

Om kwetsbare mensen te ondersteunen op de woningmarkt heeft de regio Drechtsteden een maatwerktafel opgezet. Daar buigen vertegenwoordigers van onder andere zorginstellingen, wijkteams en corporaties zich over complexe gevallen die maatwerk vragen.

“Soms moet je van een verordening afstappen en kijken wat mensen persoonlijk nodig hebben”, stelt voorzitter Mireille Henderson van de gemeente Dordrecht. Vernieuwend? Welnee. Dit is werken vanuit de bedoeling.”

Toch vereist het lef. “Zelfs mijn eigen collega’s moet ik ervan overtuigen dat het kan. Ze vrezen vaak dat individuele behandeling precedenten schept. Dan moet je stevig blijven en kunnen verantwoorden waarom je buiten de lijntjes kleurt. Tot op bestuursniveau.” Mede dankzij het brede mandaat van de doe-tafel lukt dat. Ook partners zetten oplossingen daardoor intern makkelijker door, ervaart Mireille. Dit concept valt volgens haar niet letterlijk te kopiëren. “Juist het vallen en opstaan met lokale partijen, samen op zoek naar een maatwerk-modus, is cruciaal voor het succes.”

Tips

  • Leer van andere gemeenten, maar durf vooral ook met lokale partners je eigen weg te vinden.
  • Niet te veel deelnemers aan tafel; één per partij is overzichtelijker.

Navigatie