Maatschappelijke Ondersteuning

Maatschappelijke Ondersteuning

Midden-Nederland

24 september 2018

Onder de loep

Schiedam | Theater doorbreekt taboe op eenzaamheid

Vraag je aan iemand ‘ben je eenzaam?’, dan is de kans groot dat het antwoord luidt: ‘Eenzaam? Welnee.” Terwijl we weten dat eenzaamheid in elke wijk voorkomt. Hoe kun je die dan bespreekbaar maken? Schiedam koos voor theater.

De voorstelling ‘Portretten – Eenzaam ben je niet alleen’ werd in de eerste helft van 2017 vijftien keer gespeeld in verschillende Schiedamse wijkcentra. Het stuk zelf duurde 35 minuten, daarna was er volop tijd voor het nagesprek.

Het idee kwam van Orhan Zengin, opbouwwerker in het WijkOndersteuningsTeam Groenoord. Hij had voorgesteld dat wijkbewoners zelf de acteurs zouden zijn, zodat de herkenning het grootst zou zijn. Wel was er een professionele regisseur, die de zeven spelers zelf hun teksten liet kiezen of maken.

Rob Kent is een van de spelers in ‘Portretten’. Hij vindt het project geslaagd. “Met een voorstelling lok je mensen uit hun huizen. Zo bereik je mensen die je anders niet bereikt.” En die op hun beurt weer andere mensen bereiken, stelt Kent. “Er rust zoveel taboe op eenzaamheid. Het is een complex thema. Alles wat wij er belangrijk aan vonden, konden wij aan de mensen laten weten. Daarop kregen we hele verhalen terug. Alleen al praten over hun gevoelens werkte bevrijdend voor deze mensen.”
Theater kun je ook voor andere grote maatschappelijke problemen inzetten, denkt Kent. “Een ontmoeting tussen bewoners, professionals en politici kan zorgen voor verbinding en preventieve aanpak.”

Tips

  • Laat beleidsmakers, professionals en bewoners samenwerken op basis van gelijkwaardigheid.
  • Luisteren is belangrijker dan de oplossing. Het uiten van beleving staat voorop.
  • Zorg ervoor het doel en ieders rol duidelijk is.

Reactie

‘Ook bruikbaar voor andere taaie thema’s’

“Ik geloof in de kracht van verhalen. Een verhaal kan de hefboom zijn voor verandering. Bij ‘Portretten’ lijkt dat voor het thema eenzaamheid goed gelukt. Maar ik zie nog wel andere taaie maatschappelijke vraagstukken waarbij dat goed kan werken: integratie of laaggeletterdheid bijvoorbeeld. Als je uitgaat van die verhalen – en je je daarbij betrokken voelt als beleidsmaker – dan wordt beleid maatwerk.”

Elma Oosthoek (haptonoom en master-student Management en Innovatie bij maatschappelijke organisaties)

Onder de loep

Alkmaar | Wijkleerbedrijf: leren en activeren ineen

Mensen met afstand tot de arbeidsmarkt worden geactiveerd, mbo-leerlingen niveau 2 kunnen stagelopen en wijkbewoners krijgen hulp aan huis. Drie vliegen in één klap. Dat is het idee achter het wijkleerbedrijf in Alkmaar-Zuid. Opgezet door de gemeente, zorginstelling NiKo en Calibris.

Het idee voor het wijkleerbedrijf ontstond nadat de wijkcentra enkele jaren geleden sloten en er een tekort aan stageplaatsen voor mbo-leerlingen was, terwijl de vraag naar informele zorg steeg. In het kader van het maatschappelijke project Goede Buur werd het wijkleerbedrijf bedacht. Het plaatselijke Horizon College verzorgt het onderwijs.

Deelnemende leerlingen hebben indicatie voor passend onderwijs. Een coördinator kijkt welke wijkbewoners behoefte hebben aan zorg en waar de potenties van de leerlingen liggen. Dat kan ook aandacht voor kinderen in een overbelast gezin zijn, of ondersteuning bij een wijkactiviteit. Enerzijds worden leerlingen zo naar werk toe geleid, anderzijds is de gemeente geholpen met activering van wijkbewoners.

Kenmerken van het wijkleerbedrijf zijn onder andere regelmatige individuele begeleiding en werken met weektaken. Een leerling krijgt eerst een met de coördinator, waarin de potenties worden bekeken. Daarna vindt een klikgesprek plaats met de hulp-vragende bewoner, die via een flyer op deze mogelijkheid is gewezen. Vervolgens gaat de leerling bij de bewoner aan de slag.

Financiering van dit traject gebeurt vanuit onder andere zorginstelling NiKo, gemeentesubsidie en Wmo-geld. Het eerste jaar leverde 30 diploma’s op en 7.000 informele hulpuren. In februari 2019 begint een nieuwe ronde, dit maal met een groep volwassenen met grote afstand tot de arbeidsmarkt. NiKo en de Zorgcirkel (thuiszorg) verzekeren dat ze elk vijftien mensen zullen aannemen na het traject.

Tips

  • Kies voor een vast rooster voor stages, maar laat leerlingen schooluren zelf bepalen.
  • Zet alleen een wijkleerbedrijf op in wijken met een grote hulpbehoefte.
  • De hulp mag niet formele zorg vervangen.

Reactie

‘Kleinschalig en persoonlijk is goed’

“In Schiedam hebben wij de kansenfabriek, maar dat is zonder het ROC. Dat is interessant aan het wijkleerbedrijf. Leuk is ook dat het kleinschalig is en een persoonlijk aanbod kent. Ik vraag me wel af waarom het ROC dit zelf niet biedt. Je krijgt nu toch een soort speciaal onderwijs. Waarom kunnen grote traditionele instellingen dit niet en wijkorganisaties wel? En wat gaan die instellingen zelf dan doen?”

Laurens Steerneman (gemeente Schiedam)

In het kort

Alphen aan den Rijn | Bewoners direct naar specialist

In Alphen aan den Rijn kun je als inwoner direct op de aanbieder van specialistische zorg afstappen. Er is geen toegangspoort met een eerste lijn of een wijkteam, er zijn geen indicaties nodig. De gemeente wil zo meer vraaggericht werken. “De bewoner en de specialist kunnen best samen het benodigde aanbod bedenken”, zegt Marjolein Buis van de gemeente.

Ze kijken niet vanuit beperkingen, maar vanuit talenten. Bewoners kunnen direct een locatie van ‘Tom in de buurt’ binnenlopen en een specialist spreken. Samen stellen ze een persoonlijk plan op voor wat iemand wil en kan. De specialist kan direct ondersteuning vormgeven en verlenen.

Het betekent meer verantwoordelijkheid voor de bewoners, van wie meer zelfredzaamheid wordt verwacht. Maar ook voor de aanbieders. Meer handelingsvrijheid om het aanbod vraaggericht te maken, gaat samen met grotere financiële verantwoordelijkheid: de aanbieders plukken zelf de vruchten van de transformatie, maar voelen het ook als ze achterblijven. De aanbieders zijn van elkaar afhankelijk in een samenwerkingsverband, dat ook verbinding moet leggen met andere uitvoeringspartners voor maatschappelijke initiatieven.

Tips

  • Breng het vernieuwingspotentieel van aanbieders in kaart.
  • Maak je visie en financieringsprincipe vroegtijdig duidelijk aan de markt.

In het kort

Gouda | Psychisch kwetsbaar, toch gewoon thuis

Hoe zorg je ervoor dat psychisch kwetsbare mensen gewoon thuis kunnen wonen? In Gouda heeft de gemeente in 2016 aan die groep inwoners gevraagd wat ze daarvoor nodig hebben. Sindsdien werken zij actief mee aan project ‘Gewoon Thuis’. “Bewoners moeten direct zorg kunnen krijgen als ze het gevoel hebben dat het niet goed met ze gaat”, vertelt Judith Willemen van de gemeente Gouda. “Dan moeten ze een begeleider kunnen bereiken, of terecht kunnen bij een beschermde woonvorm. Of gewoon met iemand kunnen facetimen.”

Bijzonder aan Gewoon Thuis is samenwerking over organisatiegrenzen heen: GGZ-instellingen Eleos, Kwintes en Leger des Heils trekken samen op met woningcorporaties en gemeenten. Ook organisaties die mensen met een verstandelijke beperking ondersteunen, zoals ASVZ, Gemiva-SVG en Lelie Zorggroep, doen mee. Inmiddels zijn alle gemeenten in Midden-Holland aangehaakt.

Willemen wil dezelfde aanpak voor de jeugdhulp en voor ouderen. “Als je een grotere schaal bedient, is de 24/7-zorg nog beter te organiseren.”

Tip

Vraag deze mensen zelf wat ze nodig hebben om zelfstandig te functioneren. Zo creëer je slimmere oplossingen én draagvlak.

Navigatie