Participatie / Werk en Inkomen

Participatie / Werk en Inkomen

Noord-Nederland

8 oktober 2018

Onder de loep

Zwolle | Van dik hout zaagt men springplanken

Een houtzagerij die met volwaardige designproducten een gezonde omzet draait én mensen met afstand tot de arbeidsmarkt naar werk helpt: het kan. Sociale onderneming Binthout uit Zwolle bewijst het.

Hij werkte als boswachter en in de houthandel. Maar op een dag stal een mobiele houtzaagmachine zijn hart. En startte Karst Klein onderneming in het maken van meubels uit plaatselijke bomen, samen met een ontwerper. Maar het sociale aspect miste hij nog. “Toen het bedrijf waar ik hiervoor werkte in crisistijd 180 man moest ontslaan, vroeg men daar: Wat doen we met Johan? Een collega met afstand tot de arbeidsmarkt, die zijn taken prima uitvoerde. Daaraan terugdenkend besefte ik: ja, dáár gaat het om.”

Toen mensen met een dagbesteding houtblokken voor hem gingen schuren, merkte hij dat ze het schitterend vonden. “Eentje, Arnold, vertelde me na een paar weken vol trots: ‘twee jaar geleden zei het UWV jij komt nooit meer aan het werk. En nu werk ik.’ Ik besefte dat mensen soms onnodig uitgeschakeld worden. Erg, eigenlijk. Daarom ging ons hele business-model op de kop: hoe kunnen we het zo organiseren dat zij sociaal en technisch kunnen leren, maar ook producten maken die de markt wil kopen?” Klein paste maatvoering en gewicht van planken zo aan dat het productieproces mondeling uit te leggen was, ook door medewerkers zelf. “Die stap is zo waardevol voor het zelfbeeld. Want dan beheers je iets.”

In het kader van het ZonMw-programma ‘Vakkundig aan het Werk’ kwam Klein in contact met de werkplaats Sociaal Domein ZonMw. Hij kon de onderneming laten doorlichten door Hogeschool Viaa en de Universiteit voor Humanistiek. “We merkten daaruit dat we te druk waren met werk binnenhalen en er te weinig aandacht voor zorg overbleef. We hadden te weinig middelen vanuit de zorg, maar wel mensen die het echt nodig hebben.” Vanuit allerlei achtergronden: drank- of drugsproblemen, autisme, schulden, dakloosheid, psychische klachten.
“We vonden een nieuwe balans. Inmiddels heb ik zeven tot vijftien mensen met afstand tot arbeidsmarkt en zes mensen in vaste dienst, waarvan één begeleider en vijf die vanuit dagbesteding naar een betaalde baan gingen. We hebben zelfs al mensen een volgende stap zien maken. Die waren bij ons uitgeleerd en gingen elders werken. Hartstikke mooi.”

Over risico’s maakt hij zich niet druk. “Ik neem iemand in dienst waarvan ik in de dagbesteding al heb gezien wat voor iemand het is en hoe die werkt. Dan hoef ik alleen nog maar een contractje te tekenen. En via de Sociale Werkvoorziening heb ik ook bijna geen risico. Ik betaal 5 euro per uur, daar kan ik verder niemand voor aannemen. Dan probeer je dat als ondernemer gewoon. Als iemand thuis gaat zitten, gaat die de maatschappij hele andere bedragen kosten.”

Tips

  • Schrijf mensen met afstand tot de arbeidsmarkt niet te snel af, ze kunnen meer dan je denkt.
  • Een bescheiden steun van de gemeente kan mensen weer laten werken en grotere maatschappelijke kosten besparen.

Reactie

'Meer richting integratie'

“Ik vond dit een heel nobel initiatief. Wel zou ik graag zien dat het meer richting integratie gaat. Deze onderneming maakt gebruik van de Wmo, maar het valt mijns inziens eigenlijk onder de Participatiewet. Als je aan re-integratie werkt en iemand goed werk levert, al is het maar voor 20%, mag daar ook een beloning tegenover staan. Gemeenten kunnen daar met een bedrijf als dit een constructie voor maken.”

Hilco IJtsma (lid adviesraad Sociaal Domein, Aa en Hunze)

Onder de loep

Apeldoorn | Training vroeg-signalering LVB voorkomt erger

Het Landelijk Kenniscentrum LVB organiseert in Apeldoorn een training voor professionals die met licht verstandelijk beperkte mensen in aanraking komen, zoals Wmo-consulenten, medewerkers van Werk en Inkomen, jongeren-BOA’s, klantmanagers en jongerenwerkers.

“Ze gebruiken moeilijke woorden waarvan ik nog nooit heb gehoord.” “Soms zegt mijn lichaam: ‘Ho, stop!’ Dan is het genoeg.” Enkele uitspraken van mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB). Ze vertellen hoe zij hun omgeving ervaren in de documentairefilm ‘Ik ben 6 van 6’ , onderdeel van de training.

Dankzij de training kunnen de professionals een beperking eerder signaleren. Dan kunnen ze daar hun dienstverlening en bejegening op afstemmen. Ruim twee procent van de bevolking is LVB. Dat wil zeggen: een IQ tussen 50 en 85. In taalgebruik kopiëren ze vaak moeilijke woorden, waardoor ze intelligenter lijken, maar ondertussen hebben ze moeite met het structureren van hun leven en het begrijpen van anderen. Soms met grote gevolgen. Ze kunnen in verwarring bijvoorbeeld gedrag vertonen dat hun uitkering in gevaar brengt. Of ze missen belangrijke financiële informatie en lopen hulp mis.

“Het probleem is juist groter onder de groep met een relatief hoger IQ, omdat bij hen de beperking minder snel herkend wordt”, weet Jolanda Douma van het LKC. Misverstanden ontstaan bijvoorbeeld doordat ze de kern uit een boodschap niet oppikken, cynisme niet doorhebben, eerder zwart-wit denken en minder controle hebben over hun impulssturing.

Toch zijn er ook bij deze groep signalen om op af te gaan. In de eerste plaats het eigen niet-pluis-gevoel dat je als professional kunt hebben, zelfs wanneer er niet direct een probleem zichtbaar is. Daarnaast kun je kijken naar schoolopleiding, zitten blijven, (gebrek aan) sociaal netwerk en moeite met rekensommen of het schrijven van teksten. Het taalgebruik van deze mensen is beperkt, evenals het vermogen tot klokkijken. Ook kinderlijke hobby’s en voorkeuren kunnen een signaal vormen.

De 41 professionals die de training volgden, gaven in grote meerderheid aan mensen met LVB er beter door te kunnen benaderen en beter gesprekken met ze te kunnen voeren. “Ze zeggen ook nu beter op objectieve gronden LVB te kunnen vaststellen”, vertelt Sander Scherders van de gemeente Apeldoorn. “Ja, het kost wat meer tijd. Maar problemen die kunnen ontstaan door verkeerde bejegening nog méér.”

Tips

  • Gebruik eenvoudige woorden en korte, concrete zinnen.
  • Pas je spreektempo aan en herhaal zaken.
  • Schrijf afspraken op en wees voorspelbaar en consequent. Mijd ironie.

Reactie

‘Voelen hoe LVB is’

“Wat ik goed vind aan de training, is dat je eerst kijkt wat iemands cognitieve vermogen is – of die persoon nu LVB is of gestresst. Ik ben zelf trainer geweest bij het Leger des Heils. De filmpjes bij deze cursus laten je echt voelen hoe iemand met LVB dingen ervaart. Dat vind ik sterk eraan. Ik ga dit delen met mijn collega’s van het Stadsteam.”

Jannetta Holleman (gemeente Enkhuizen)

In het kort

Groningen | Selwerd ontwerpt zich gezond

Bewoners, gemeente en belanghebbenden maken samen een gezond (her-)ontwerp voor de Groningse wijk Selwerd. Het stadsbestuur heeft een gezonde sociale en fysieke leefomgeving hoog in het vaandel staan. Dat gaat verder dan luchtverontreiniging of alcohol- en tabaksverslaving. Gezondheid kun je ook bevorderen met de inrichting van de wijk, bijvoorbeeld met meer plekken voor beweging. Het meest effectief acht de gemeente het om achterliggende problemen aan te pakken, zoals eenzaamheid of lage activiteit door het ontbreken van een zinvolle dagbesteding.

Samen met Healthy Aging Noord-Nederland, Rijksuniversiteit Groningen, UMCG en de Hanzehogeschool ontwikkelde de gemeente project ‘Sunny Selwerd’. Met ondersteuning van deskundigen maakt het wijkbedrijf (‘voor en door bewoners’) plannen voor de wijk. Dat kan tuinonderhoud zijn voor bewoners die dat nodig hebben, of het samen opzetten van een buurtrestaurant. Alle projecten worden gestaafd aan de zes kernwaarden die het stadsbestuur voor gezondheid hanteert. Wijkbewoners, gemeente en corporaties werken samen in de projecten.

Voordeel van de wijk Selwerd was de aanwezigheid van een actieve wijkraad en een wijkbedrijf. Zij bieden al een netwerk van waaruit dergelijke projecten kunnen worden opgezet.

Tip

  • Zorg voor een sociale infrastructuur, die ankerpunten biedt voor projecten. Gebruik de dynamiek in de wijk.
  • Betrek vanaf het begin zoveel mogelijk belanghebbenden, zeker bewoners.
  • Organiseer aansprekende bijeenkomsten.

In het kort

Leeuwarden | Brede coalitie voor schuldpreventie

Honderdvijftig huishoudens in Leeuwarden krijgen op een nieuwe manier hulp bij geldzorgen, in een brede coalitie van betrokkenen. Want je hebt de hele gemeenschap nodig om schuldproblemen te voorkomen, stelt initiatiefnemer Pieter Hilhorst van Amargi, een vereniging van mensen die zich willen bevrijden van geldzorgen.
Gemiddeld zit er wel vijf jaar tussen iemands eerste geldzorgen en het aankloppen bij schuldhulpverlening. In die tijd hebben tal van instanties contact met deze bewoners, bijvoorbeeld over betalingsachterstanden, zorg of beslaglegging. “Door een coalitie te vormen met alle instanties die geldzorgen waarnemen, kunnen we voorkomen dat ze uit de hand lopen. Daarmee smoren we ellende en maatschappelijke kosten in de kiem.”

De missie: dat íedereen die bewoners met geldzorgen ziet, hen een uitnodiging tot ondersteuning aanbiedt. “Van werkgevers die moeilijkheden thuis opmerken tot zorgaanbieders die zien dat er niks in de koelkast ligt. Ook het CJIB doet mee in deze pilot, dat is uniek.”
Wordt de uitnodiging geaccepteerd, dan koppelt een lokale coördinator de bewoner aan een vrijwilliger die helpt met budgetplanning, regelingen, toeslagen en bespaartips, maar niet de financiën overneemt. Zo behoudt de bewoner vrijheid en waardigheid.

Tip

Denk ook aan verenigingsactiviteiten, zodat mensen van elkaar kunnen leren. Bijvoorbeeld over energiebesparing, zorgverzekeringskosten of uitgaven-tips.

Navigatie