Levendige meerkernige metropool

 

Zuid-Holland zet in op een levendige meerkernige metropool. De provincie gaat voor verdichting en verbondenheid van centra met een combinatie van wonen, werken en topvoorzieningen. Dat vraagt slimme, schone en snelle verbindingen. Maar ook om gezonde oplossingen op het gebied van verstedelijking, zoals groen en water in en om de stad. De werkwijze van Zuid-Holland is evidence-based. Zo maken én houden we de metropool voor iedereen aantrekkelijk.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

​

 

Een duik in groen en blauw

 

Wat natuur betreft staat Zuid-Holland van alle provincies, vriendelijk uitgedrukt, niet bovenaan. Hoewel er de afgelopen twintig jaar veel in is geïnvesteerd, ervaart men onze natuur als gefragmenteerd, verrommeld en doorsneden, met vooral veel zogenaamde achterkanten. Het is tijd voor verbetering. We nemen een ‘mini deep dive’ in het groen en blauw in en rondom de stad, beschrijven wat we tegenkomen, en zoeken samen naar oplossingen.

 

We stuiten tijdens de duik ook op positieve zaken. De duinen, de Zuid-Hollandse plassen, prima. Willen we ook graag zo houden. Dus: bij Wassenaar het duingebied maar niet teveel ontsluiten. Dat trekt teveel mensen aan waardoor de natuurkwaliteit afneemt. Verder stijgt het aantal lokale groeninitiatieven. Van burgers maar ook van sociale ondernemers. Jong en oud ziet het belang van recreatie in en dat je daarvoor ruimte moet scheppen. Er is dus potentie!

 

Geldtekort

Maar dan zijn er de zorgenpunten. Mooi, de Kagerplassen, maar in de zomer veel te druk. Dat geldt ook voor de grachten in middelgrote steden als Leiden en Delft. Er is te weinig stadsgroen en onvoldoende verbindend groen. In de beleidswereld conflicteren korte- en langetermijndoelstellingen: vaak verliest het groen. Collega’s werken elkaar tegen. En het grootste probleem… een tekort aan geld.

 

Van gezondheidsdoelen tot groene gevels

Er valt dus genoeg te verbeteren. Koppel groen en blauw aan veiligheid, sociale opgaven of gezondheidsdoelen. En verbindt die thema’s met elkaar. Met een beetje goede wil kun je in dit verband ook fietspaden tot groen rekenen – tot veilig en economisch duurzaam groen wanneer je ze verlicht met LED-lampjes. En als we dan toch op de tweewieler zitten: zouden gescheiden fietspaden in natuurgebieden – de een voor de sport-, de ander voor de toerfietser – geen goed idee zijn?

Creëer ook stiltegebieden in de stad. Met acties als ‘tegel eruit, plant erin’ stimuleer je tuingroen. Laat burgers gezamenlijke kruidentuinen en stadsboomgaarden aanleggen. Help ze aan groene daken. Of integreer groene gevels in nieuwbouw: in het buitenland hebben ze daar prima ervaringen mee.

 

Samenwerking

Deze oplossingen vragen om nieuwe samenwerkingsverbanden. Tussen gemeenten en GGD-instellingen bijvoorbeeld. Tussen projectontwikkelaars en veiligheidsdeskundigen. En tussen woningcorporaties en uitvinders. Dan zijn we er misschien nog niet. Maar wel een heel eind.

 

​

 

Marianne van Wijngaarden, gemeente Rotterdam:

‘Hebben we hier ook stiltegebieden?’

“Goede suggestie, die stiltegebieden. Ik weet eigenlijk niet of we die in Rotterdam hebben, ga ik straks meteen vragen aan collega’s. We hebben hier natuurlijk geen hofjes. Maar in de oude wijken zijn wel woningen rond binnentuinen gebouwd. Dan is het alleen nog de vraag of we die toegankelijk kunnen maken voor buitenstaanders.”

 

 

Miriam van der Laan, werkorganisatie Duivenvoorde:

‘Groen op de agenda houden’

“Erg waardevol om met collega’s van andere disciplines aan tafel te zitten. Inspirerend ook. Ik neem vooral mee hoe belangrijk het is dat we natuur koppelen aan thema’s als gezondheid. Daarmee kun je groen en blauw op de agenda zetten én houden. Aan dat laatste kan ik als beleidsadviseur mijn bijdrage leveren: ik ga vooral over de lange termijn.”

 

 

 

 

 

​

 

Evidence-based beleid maak je zo!

 

Evidence based beleid maken? Hoe doe je dat? Welke wetenschappelijke kennis heb je dan nodig? En hoe organiseer je dat? Frenk Bekkers, van bureau Verkenning & monitoring van de provincie Zuid-Holland komt met het antwoord: “De uitdaging ligt op het verwerven van kennis dwars door ambities en opgaven heen.”

 

Evidence based beleid maken? Hoe doe je dat? Welke wetenschappelijke kennis heb je dan nodig? En hoe organiseer je dat? Frenk Bekkers, van bureau Verkenning & monitoring van de provincie Zuid-Holland komt met het antwoord: “De uitdaging ligt op het verwerven van kennis dwars door ambities en opgaven heen.”

 

Bekkers illustreert zijn conclusie aan de hand van de casus ‘Toekomst Agenda’.

“Aanleiding voor deze agenda was dat we omgevingsbeleid moesten gaan ontwikkelen, en dat betekende dat we beleid niet meer apart konden ontwikkelen, maar meer gezamenlijk. We konden niet meer volstaan met sectoraal onderzoek, zoals bijvoorbeeld een woonbehoefteonderzoek. In plaats daarvan was sectordoorsnijdend onderzoek nodig. Dan ga je eerst als sectoren kijken of je samen onderzoek kan doen voordat je samen beleid gaat ontwikkelen.”

 

Witte vlek

Tijdens het ontwikkelen van de Toekomst Agenda ontdekten Bekkers en collega’s op onderzoeksgebied een ‘witte vlek. Bekkers: “Enerzijds is er vaak veel informatie en zijn er opvattingen over trends en anderzijds wordt er vaak puur beleidsonderzoek gedaan (‘Wat is de opgave en hoe gaan we die oplossen?’). Maar wat ontbreekt is verbindend onderzoek”. Door hem ook wel ‘toekomstonderzoek’ genoemd.

 

Kenmerken

Dat type onderzoek voldoet aan de volgende kenmerken:

• Het gaat over de lange termijn, is sectordoorsnijdend en agenderend
• Het is gericht op het doorgronden van sociale, economische en ruimtelijke ontwikkelingen op de lange termijn in en om Zuid-Holland
• Het heeft aandacht voor mogelijke disruptieve ontwikkelingen, unknown unknowns en zwarte zwanen
• De onderzoeken leveren niet direct bruikbare resultaten voor beleid op, wel een context voor de ontwikkeling en aanpassing van beleid.

 

Drie per jaar

De provincie Zuid-Holland heeft door dwars door sectoren heen slim budgetten bij elkaar te leggen jaarlijks de mogelijkheid om drie van dergelijke ‘stevige’ onderzoeken uit te voeren. “Waarbij we altijd ook op zoek zijn naar partners om dat samen te doen”, aldus Bekkers.

Maar welke onderzoeken moeten dat dan concreet zijn? Hoe kom je tot de juiste keuzes? Bekkers: “We werken nu aan een lijst van beloftevolle thema’s die aansluiten op de toekomst Agenda. Daarnij kijken we onder andere naar trendrapportages, doen we open-data analyses, kijken we wat schurende opgaven zijn en halen we vragen op uit de samenleving.”

 

Sneak preview

Hoewel de lijst die daar uiteindelijk uit moet voorkomen nog lang niet intern gewikt en gewogen is, wil Bekkers toch alvast een sneak preview geven: “Dit is versie 0.001. Zelfs collega;s hebben deze nog niet gezien”, waarschuwt hij wel.

Bovenaan de lijst staat onderzoek naar nieuwe concepten. Bekkers: “Ons beleid steunt nu op begrippen als mainports, corridors, het groene hart, ecologische hoofstructuur en de verschillen tussen stad en land. Maar wat zijn concepten die ons helpen om de opgaven van de toekomst het hoofd te bieden?’ Andere onderwerpen op de voorlopige lijst zijn stedelijk metabolisme, de toekomst van werk, transport van de toekomst en energielandschappen.

 

​

 

Roelof te Velde, dienst Stadsbeheer Rotterdam:

‘Verbindende rol’

“Veel van de onderzoeken van de provincie zijn ook onderzoeksthema’s in Rotterdam. En vast ook in andere steden. Vraag is: hoe stem je dat allemaal af? Vaak maken we bovendien gebruik van dezelfde leveranciers die ons helpen bij dergelijke onderzoeken. Zij kunnen informatie delen en hergebruiken, de kennis van het ene onderzoek inzetten voor het andere. Dat scheelt zoveel extra werk. Het zou gek zijn als we al die netwerken niet benutten. De provincie zou hierin een verbindende rol kunnen spelen.”

 

 

Ate Stam, ATE:

‘Schaal labelen’

“Belangrijk voor samenwerking is dat steeds duidelijk is op welke schaal we dingen willen aanpakken. Kan je daar als provincie telkens een label aan hangen? Welk onderwerp hoort waar thuis? Daarbij is het zaak dat partners op elke schaal iets aan zo’n onderzoek moeten hebben. Zodat er op alle niveaus mogelijkheden zijn om iets met de uitkomsten te doen. Als je dat kan organiseren, dan gaat samenwerking veel gemakkelijker.”

 

 

 

 

Lagerhuis Gezondheid

 

Wat moet de provincie doen aan gezondheid? Tijdens een Lagerhuis-sessie gaan deelnemers aan de slag met stellingen als ‘Een gezonde leefomgeving vraagt om strenge normen’ en ‘Gezondheid is het belangrijkste doel van de overheid’. Een verslag op film.

 

​