Gezonde leefomgeving en aantrekkelijke landschappen
De provinciale ambitie ‘Een gezonde leefomgeving en aantrekkelijke landschappen’ vraagt om een gebiedsgerichte aanpak. Dat betekent samen met regionale partijen werken aan opgaven die in de diverse gebieden aan de orde zijn.
Dynamiek in de samenleving voor icoonsoorten
‘Verhalen moeten van ons allemaal zijn’
De provincie heeft dertig icoonsoorten benoemd: diersoorten die vragen om actieve bescherming. Een daarvan is de egel. Verkeer en betegelde tuinen vormen zijn grootste ‘vijanden’. Wat kan de provincie doen aan actieve soortenbescherming? Partners geven tips. Waar ‘egel’ staat kunt u ook een andere soort invullen.
1. Geef het goede voorbeeld
Susanne Kuijpers, Natuur- en milieufederatie Zuid-Holland: “Laat als provincie zien dat je om de egel geeft. Mensen geven meer om de natuur als ze zien dat de overheid ook iets doet. Geef het goede voorbeeld en maak zichtbaar dat je ervoor gaat. Maak bijvoorbeeld een tunnel onder de weg met daarbij een bordje: ‘Wij denken aan de egel, mede mogelijk gemaakt door de provincie Zuid-Holland’.”
2. Maak nut en noodzaak helder
Jet de Lange, gemeente Zoeterwoude: “Maak nut en noodzaak van het beschermen van de egel helder. Hij eet bijvoorbeeld slakken, die hebben mensen liever niet in hun tuin. Nut en noodzaak spelen bijvoorbeeld ook een rol bij de bescherming van de bij. Doordat de bij uitsterft vindt er minder bestuiving van voedselgewassen plaats. Door dat te vertellen gaat bescherming meer leven voor de mensen en willen ze eerder bijdragen.”
3. Vertel het verhaal van de egel
Peter Kraan, Fort Wierickerschans: “Wat een mens niet kent, koestert hij niet. Vertel daarom het verhaal van de egel. Maak hem Dier van het Jaar of verzin een scholenproject. Dan ontstaat er aaibaarheid. Vertel het verhaal ook aan bewoners van nieuwbouwwijken, zodat ze hun tuin egelvriendelijk inrichten. De egel is erfbewoner van het Groene Hart. Zo moeten we voor alle dieren die we moeten beschermen een verhaal vertellen.”
Van idee tot beleid
Willem Lambooij, beleidsmedewerker Wet natuurbescherming gemeente Zuid-Holland, neemt alle suggesties mee. Aan hem de taak beleid te ontwikkelen voor de bescherming van de dertig icoonsoorten. Lambooij: “Leuk om in zo korte tijd zoveel ideeën te krijgen. Mij is duidelijk geworden dat ik moet focussen op het verhaal van alle soorten. Dus ook van een dier als de patrijs, dat mensen minder raakt. De verhalen moeten van ons allemaal zijn, van overheid, burgers en ondernemers. We gaan hier een plannetje voor maken.”
‘Praktische ondersteuning nodig’
“Ik had de egel nog nooit als icoon gezien, dat was nieuw voor me. Wij kunnen als natuur- en vogelwacht meewerken aan de vergroening van de tuinen door die boodschap ook uit te dragen. Ik denk dat het verhaal van de kwetsbare diersoorten niet alleen belangrijk is voor kinderen, maar zeker ook voor volwassenen. De provincie kan hierbij ondersteuning bieden in de vorm van materialen, posters en een website. Heel praktisch dus.”
‘Provincie zoekt echt aansluiting’
“Aan het begin van deze sessie kon ik mijn vraag kwijt over de Nationale Databank Flora en Fauna. Ik ben in Zoeterwoude bezig met het opzetten van een gegevensbank en weet nu dat ik gebruik kan maken van de NDFF. Fijn om wat praktische handvatten te krijgen daarvoor. Ik merk dat de provincie echt integraal wil gaan werken en aansluiting zoekt bij partners. Nu loop ik er weleens tegenaan dat beleid al is dichtgetimmerd nog voordat wij erbij zijn betrokken. De provincie gaat hiermee een richting op die wij als gemeente al eerder zijn ingeslagen: integraal, in samenwerking met burgers en ondernemers.”
Gebiedsgerichte aanpak
Hoe ziet dat eruit, een gebiedsgerichte aanpak? We nemen een kijkje in Leiden en omgeving, de Duin- en Bollenstreek, Midden-Holland en Hoeksche Waard? Een verslag in de vorm van een aantal cartoons.
<>
Van wie is het landschap?
Leer je partners beter kennen!
Overheid, bedrijven, bewoners: allemaal eisen ze hun deel op van het Zuid-Hollandse landschap. De één wil bijvoorbeeld een windturbine op een plek waar de ander een monument wil beschermen. Hoe krijgen we meer grip op het samenspel van al die belangen? Verslag van een creatieve sessie.
Workshopleider Hetti van Hamersveld, beleidsmedewerker bij de provincie Zuid-Holland, heeft gekozen voor een creatieve aanpak. We gaan werken met persona’s – bekend uit de tijdschriftenwereld - en andere creatieve werkvormen. Een persona geeft je samenwerkingspartner een gezicht, zodat je je makkelijker in hem kunt verplaatsen. “Dit kan helpen om een beter beeld te krijgen van je partners en het samenspel tussen overheden, ondernemers en bewoners. Het gaat om een brainstorm, dus alle ideeën zijn goed. Ook niet-realistische ideeën kunnen je een stap verder brengen.”
Kom bij de koeien
Tijdens de brainstorm schetsen we een beeld van twee fictieve personen: de 40-jarige agrariër Jan-Willem die samen met zijn vrouw een duurzame melkveehouderij runt, en de 50-jarige Ubo, penningmeester van de eveneens fictieve Stichting Monumentenbehoud in Zoetermeer. Naast allerlei gedetailleerde eigenschappen (‘Hij draagt een baard en gaat op vakantie naar de Loire’) formuleren we een doel voor beide heren. Hoe maken we iemand als Ubo duidelijk dat er meer belangen spelen in het landschap dan alleen het zijne? “Andersom kunnen we zijn kennis van monumenten meer gebruiken bij gebiedsontwikkeling”, stelt Frank van Dieten van de gemeente Leiderdorp voor. Boer Jan Willem kan hulp gebruiken bij het duurzaam en toekomstbestendig maken van zijn bedrijf. Cees Moerman van Agrimaco doet een suggestie: “Een open dag ‘Kom bij de Koeien’ kan mogelijk meer draagvlak creëren.”
‘Jarenlang was de burger niet onze kerntaak.’
Superheld
Van Hamersveld brengt de superheld in, oftewel de externe impuls. Wie is onze held? Nelson Mandela? Angela Merkel? Nee, het wordt Herman Wijffels. Die verbindt, heeft visie, lef, kennis en gezag. Precies deze eigenschappen kunnen onze persona’s verder helpen. Lef, om meer mensen te leren kennen buiten hun eigen wereldje, en kennis over wat hun partners bezighoudt.
Tot slot geven de deelnemers de provincie op verzoek nog wat tips. Zoals ‘schuif eerder aan bij regionale projecten’. Antje Jordan, projectleider windenergie provincie Zuid-Holland ziet dat al gebeuren: “Jarenlang was de burger niet onze kerntaak. Nu krijgt het netwerk meer waarde en leren we van onze partners. Het gaat nu veel meer om wat de mensen bezighoudt.”
‘We zitten vaak vast in structuren’
“Wat een verrassende methode! Vooral die externe held vond ik een vondst. Natuurlijk is het niet nieuw dat visie en lef nodig zijn, maar op deze manier kom je weer een stap verder. Nu zitten we vaak te vast in structuren. Ik vond de titel van deze workshop, van wie is het landschap, heel prikkelend. Daar zijn we te weinig aan toegekomen. Het is een intrigerende discussie: de één wil natuuroevers beschermen, de ander wil sloten dempen. Erfgoedbehoud tegenover bedrijfsbelangen. Hoe brengen we al die tegengestelde belangen bij elkaar? Dat blijft een opgave.”
‘Ga meer naar buiten!’
“Leuk idee, deze creatieve werkvorm. Het is echt out-of-the-box-denken. Ik ga er zeker ook iets mee doen. De provincie is al steeds meer bezig met het persoonlijke, maar dat kan nog veel meer. Het is nog te vaak proces, proces, proces. Terwijl het meer gaat om de vraag: hoe kunnen wij onze partners helpen en waar kunnen zij ons bij helpen? Bij de gemeente doen we dat al veel langer. Zo kennen we het cultuurtraject Nissewaard Leert. We luisteren naar vragen van burgers en ondernemers om samen oplossingen te zoeken. Ook voor de provincie geldt: ga meer naar buiten!”
Icoonsoorten
Gebiedsgerichte aanpak
Van wie is het landschap?
