stefan-stefancik-257625

Aan de slag met de Omgevingswet

De Omgevingswet omvat alles en iedereen. Hoe pak je zoiets complex aan? Door gewoon aan de slag te gaan en kennis te delen.

Praten over de Omgevingswet?
Gewoon aan de slag en leren van elkaar

Leer door te doen, organiseer pilots, ga aan de slag. Volgens Jan Roest, programmamanager implementatie Omgevingswet van de provincie, zijn dit bijna voorwaarden waarmee projectleiders Omgevingswet complex systeem kunnen doorgronden.

De juiste balans vinden in het beter benutten én beschermen van de leefomgeving. Dat ziet hij als de kern van de nieuwe Omgevingswet. In Zuid-Holland is ‘opgavegericht werken’ daarbij het mantra. En daar hebben we meteen de eerste worsteling te pakken. “We waren lange tijd een verkokerde organisatie. Door dit traject ontspannen we daarin. Hartstikke leuk, maar er moet wel wat voor in de plaats komen. Zoals denken vanuit de maatschappelijke opgave en een werkwijze met opdrachtgever-opdrachtnemerschap.”

Kracht van het middenveld
Een van de uitdagingen binnen het programma Omgevingswet is zoveel mogelijk samenwerking zoeken in de regio. Roest: “Verandering komt van buiten het systeem, nooit van binnen. We moeten de kracht van het maatschappelijk middenveld en andere partners beter benutten.”

De provincie Zuid-Holland pakt nu al opgaven in regionale samenwerking op. Best lastig in een gebied met een geografisch versnipperd beeld van samenwerkingsverbanden. In bestuurlijk overleg is gekozen voor de gebiedsindeling van Omgevingsdiensten en Veiligheidsregio’s. Vijf ambtelijke regioplatforms – Holland Rijnland, Midden-Holland, Zuid-Holland Zuid, Haaglanden en Rijnmond zijn opgezet. Per regio komen een vertegenwoordigende gemeentesecretaris of directeur samen in het provinciaal platform. “We merken dat elke regio de samenwerking op een eigen manier invult.” Op provinciaal niveau zorgen we voor kennisdeling en samenwerking. De gedeelde agenda gaat over bevoegdheidswijzigingen, digitalisering, informatisering en beleidsmatige afstemming.

Jan Roest:

‘We hebben het veel te ingewikkeld gemaakt.’

Transparante overheid
Intern heeft de Provincie ook nog het nodige te verhapstukken. “We moeten de organisatie en bestuurders veel beter vertellen en duiden wat er aan de hand is. ‘Ik heb geen flauw benul waar het over gaat’, hoor ik weleens. We hebben het in Nederland veel te ingewikkeld gemaakt in het fysieke domein. Het advies ook aan onszelf is: maak het wat eenvoudiger, hanteerbaarder.” Komt nog bij dat er veel verandert door de digitale en transparante overheid. “Consequentie daarvan is, dat alle besluitvorming direct in de openbaarheid komt. Dat betekent wat voor de kwaliteit en ontsluiting van je stukken.”

Koudwatervrees
Roest doet een oproep aan projectleiders Omgevingswet: “Leer door te doen. Zoek de moeilijkheid op. Gebruik de impulsen van buiten en leer van elkaar. Ik merk nog koudwatervrees, ook bij ons intern. Mensen vinden het moeilijk in de nieuwe wereld te stappen. Hoe ga je bijvoorbeeld het gesprek gelijkwaardig aan? Daarin hebben we nog heel veel te leren. Ik hoop ook van u.”

Tips van partners

Voor de Omgevingsvisie gaat de Provincie Zuid-Holland in gesprek met partners. Hun kennis en inzichten verscherpen de visie.

Tips & Tricks

De provincie Zuid-Holland zit midden in het proces om van vele bestaande beleidsnota’s één nieuw Omgevingsbeleid te maken. Integraal en gebiedsgericht werken krijgen daarin de volle aandacht. Doel is om zoveel mogelijk partners bij die ontwikkeling te betrekken. Wat is hun advies?
‘Overzicht nodig’
“Belangrijk is samenwerking op regioniveau. Het is namelijk handig als de Provincie overzicht houdt, zodat niet iedere gemeente van andere gemeenten ruimte wegsnoept. Daarnaast: praat niet met alleen de overheid, maar ook met burgers. Ten slotte kan de Provincie samenwerking stimuleren. Bijvoorbeeld door bijeenkomsten te organiseren met als vraag: wat kun je voor elkaar betekenen, is gezamenlijke inkoop mogelijk, kan beleid afgestemd worden?”
Arnold Heijkoop, Gemeente Brielle
‘Geen kolommen meer’
“Beleid is uitvoering. Dat vind ik een interessante verandering bij de Provincie. Vroeger was er een sterke scheiding: de overheden bepaalden beleid, wij moesten alleen uitvoeren. Aan de andere kant: hoe zit dat met de Wet vergunning, toezicht en handhaving, VTH? Daarin is juist scheiding van beleid en uitvoering vereist. Verder vind ik de integrale afweging interessant: hoe gaan we dit invullen? Denken in kolommen kan niet meer.”
Axel Pel, DCMR
‘Durf los te laten’
“In de geest van de Omgevingswet begint elke opgave met de vraag wat de samenleving nodig heeft. Moeten plannen voor die samenleving wel in het provincie- of gemeentehuis worden bedacht? Als gemeente maken we dezelfde ontwikkeling door. We hadden de neiging altijd alles zelf snel te regelen. Nu denken we vanuit de opgaven die in de samenleving liggen. We zoeken daarbij onze eigen rol en betrekken daar maatschappelijke organisaties bij of bijvoorbeeld een waterschap. Zo bundelen we de krachten en kan elke instantie vanuit een eigen invalshoek invulling geven aan een opgave.”
Jan den Braber, Gemeente Goeree-Overflakkee
‘Laat praktijk het werk doen’
“Het verhaal over het Omgevingsbeleid mag van mij wel wat concreter. Ik vind een discussie over integraal werken eigenlijk niet zo belangrijk. Zeg maar gewoon wat je wilt, laat de praktijk het werk doen. Echte participatie gaat over concrete plannen. Ga in overleg met gemeenten en andere partners en vraag naar hun ambities. Betrek ook niet altijd automatisch dezelfde stakeholders, maar kijk per thema wie er aan tafel moet komen. Ga periodiek met elkaar in gesprek of het nog steeds over dezelfde opgaven moet gaan.”
Emma Forsten, Gemeente Dordrecht