Thema: Ondermijning

Drie adviezen

Zo bescherm en versterk je de democratische rechtsorde

De democratische rechtsorde borgt grondrechten van burgers en zorgt dat iedereen in vrijheid kan leven. Welke rol speelt de democratische rechtsorde bij maatschappelijke onrust? En welke rol spelen we zelf? Drie belangrijke adviezen van RadarAdvies, bureau voor sociale vraagstukken.

1. Investeer in de horizontale lijn

Er is een spanningsveld tussen de verticale dimensie die burgers tegen de overheid beschermt en de horizontale dimensie die de cohesie tussen burgers onderling moet waarborgen. ‘We zijn toch in de meerderheid?’ ‘Het is toch democratisch besloten?’ Kijk als bestuurder goed naar de gevolgen van je besluit voor de sociale cohesie. Investeer vooraf in de horizontale lijn. Doe je dat niet, dan loop je het risico dat de spanningen vergroten.

2. Zorg voor kruisbestuiving

Veel gemeenten worstelden met de anti-zwarte piet demonstraties. Een aantal stelde – na later bleek onterecht – een verbod in, elders vonden ze doorgang. De diversiteit aan meningen die geborgd worden door de vrijheid van meningsuiting staat onder druk. We moeten als lokale overheid waken voor verwarring. Dat kunnen we doen door met elkaar te overleggen en kruisbestuiving te creëren. Dan kunnen we de lijnen kort houden en kennis en ervaringen makkelijker vindbaar maken.

Eenzijdig aanvliegen komt het vertrouwen in de overheid niet ten goede en kan legitimiteit ondergraven.

3. Voorkom eenzijdig aanvliegen

Ga in gesprek. Het is bijvoorbeeld moeilijk te duiden waarom bepaalde symbolen wel of niet gebruikt mogen worden bij demonstraties. Als we dit niet willen of kunnen uitleggen, creëren we geen vertrouwen. Het vertrouwen met de doelgroep groeit ook door projecten niet eenzijdig aan te vliegen. Presenteer bijvoorbeeld de komst van een moskee als maatschappelijk project en niet als bouwproject. Eenzijdig aanvliegen komt het vertrouwen in de overheid niet ten goede en kan legitimiteit ondergraven.

Stelling en rollenspel

Tijdens de bijeenkomst ‘Samen voor sociale stabiliteit’ gingen deelnemers aan de hand van een stelling met elkaar in gesprek of, en zo ja welke zorgen deelnemers hebben over de democratische rechtsorde. En zo ja: welke uitddagingen kom je dan tegen in de samenleving? Hoe betrek je burgers hier op de juiste manier bij? Ook werd een kort rollenspel gespeeld  om uit te zoeken hoe je hierin als ambtenaar acteert.

Conclusie

Na afloop kwamen de deelnemers tot de conclusie dat kennisdeling belangrijk is, bijvoorbeeld in de vorm van een ‘apothekerskast’ met best-/worst  practices. Daarnaast gaven zij aan dat het belangrijk is om dilemma’s met elkaar te bespreken. En het is goed om een visie op de democratische rechtsorde met elkaar af te stemmen, met aandacht voor het krachtenveld waarin je als professional acteert, en wetende dat je als bestuurder ook invloed hebt en ondanks verschillen in visie toch begrip moet opbrengen voor anderen in de samenleving.

Dit
vind
ik
ervan

Dit vind ik ervan

Geertjaap Buth, adviseur crisisbeheersing/openbare orde en veiligheid, Gouda:

‘Weet wat er speelt’

“Ga altijd met alle betrokken partijen het gesprek aan. Besef dat je dat nooit genoeg kunt doen. Laat je daarbij niet beïnvloeden door vooroordelen van anderen. Weet wat er speelt en weet waar de spanningen zijn.’

D

Rob Geerds, bestuurlijk beleidsmedewerker Den Haag:

‘Horizontaal in orde’

“Vanuit de angst voor de horizontale lijn wordt er nogal eens afgeweken van de verticale lijn. Doe dat niet, de horizontale lijn wordt namelijk ook vaak misbruikt. Zorg altijd eerst dat je het horizontaal in orde hebt.”