Doekle Terpstra, aanjager Nationaal Techniekpact 2020:

‘De urgentie blijft’

Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt in de technieksector structureel verbeteren. Dat was het doel waarmee 60 organisaties in 2013 startten met Techniekpact. Aanjager Doekle Terpstra over de stand van zaken: “We zijn goed op weg. Wie had bijvoorbeeld gedacht dat er anno 2017 enorme belangstelling zou zijn voor technische studies aan hogescholen en universiteiten?”

“Vorig jaar presenteerden we een geactualiseerde versie van het Techniekpact met daarin 12 doelen voor het bevorderen van belangstelling voor en het aantrekken en behouden van vakmensen in de techniek. In de praktijk zie je overal terug hoe vanaf het basisonderwijs tot aan de arbeidsmarkt partijen zich inzetten om de ambities van Techniekpact te realiseren. Op de website van het Techniekpact is een pagina met Cases te vinden: een overzicht van hoe partijen bijdragen aan de realisatie van de doelen. Mooi om te zien hoe actief men hiermee bezig is!”

Gekanteld beeld

“Heel belangrijk is dat het beeld van werken in techniek is veranderd. Veel meer dan een paar jaar geleden zie je trots om in techniek te werken. Techniek is niet vies, techniek is geavanceerd en vooruitstrevend.
Dat gekantelde beeld zie je concreet, op vele niveaus. En er zijn mooie voorbeelden. De belangstelling voor technische opleidingen op hogescholen en universiteiten is zichtbaar toegenomen. Verder zijn er acht regionale netwerken actief om Wetenschap en Techniek te verankeren in het basisonderwijs: binnen deze netwerken zijn ruim 4.000 basisscholen druk bezig op het gebied van onderwijs in W&T.”

Mooie initiatieven

“Daarnaast zijn er veel mooie initiatieven om meiden enthousiast te maken voor werken in techniek. Zo gaan 24 mbo-scholen de komende twee jaar, samen met de MBO-Raad en VHTO, diverse activiteiten organiseren om de keuze voor een technische opleiding voor meisjes net zo aantrekkelijk te maken als voor jongens.
En ook het bedrijfsleven zet zich in om bij scholen de belangstelling voor techniek te vergroten. Een voorbeeld daarvan is ‘Geef IT door!’: een enthousiaste ICT-professional wordt gekoppeld aan een middelbare school om een gastles te verzorgen. Hij of zij kan uit eigen ervaring vertellen over het werken in de ICT-sector. Inmiddels hebben ruim 250 scholen uit alle provincies zich aangemeld voor zo’n gastles.”

“Onderwijs, kennisinstellingen en overheid – de zogenoemde Gouden Driehoek – werken in de regio’s steeds beter samen. Zo weet men van elkaar waar behoefte is aan (instroom in) opleidingen en menskracht in de techniek. Want de vraag naar technici is regionaal gestuurd, zeker als het om vakmensen gaat. En Techniekpact beklijft in die regionale context.”

Matches

“Een voorbeeld daarvan is de Matchingday die in Noord-Holland plaatsvond, de regio van het Jaarconferentie 2017. Scholen konden laten weten of ze op zoek waren naar bedrijfsbezoeken, stages, gastlessen of zich wilde aanmelden voor techniekweken. Bedrijven konden laten zien wat ze te bieden hadden. Zo kwamen daadwerkelijk matches tot stand en wordt er direct een verbinding gelegd tussen onderwijs en arbeidsmarkt.”

Circulaire carrière

“Bij het aanpakken van het tekort aan techniekdocenten zie je regionaal creatieve oplossingen. Zo investeren onder andere Fontys Hogescholen en hogeschool Windesheim in de circulaire carrière van docenten. Daarbij gaan docenten het bedrijfsleven in en vice versa, zodat het technisch werkveld en het technisch onderwijs van elkaar profiteren. Dat is niet simpelweg een kwestie van stuivertje wisselen. Een werknemer kan zich laten bijscholen en brengt zijn of haar ervaring in tijdens de opleiding. Een docent gaat voor bepaalde dagen of een bepaalde periode de werkvloer op en doet nieuwe ervaringen op terwijl hij of zij zijn kennis overbrengt. Dit komt eigenlijk met relatief weinig middelen tot stand.”

Maatschappelijk belang

“Het bewustzijn groeit dat techniek en technologie onderdeel zijn van oplossingen van grote maatschappelijke vraagstukken. Denk aan mobiliteit, zorg of energie. Als we willen dat mensen langer thuis wonen, zullen we moeten investeren in techniek en kennis van die techniek: smart living en internet of things. Dat vergt veel van iedereen en vraagt om andere competenties en vaardigheden.
Een mooi voorbeeld: laatst sprak ik met Kim Liebregs van Tesla Nederland. Zij vertelde dat iedereen naar de elektrische auto’s kijkt. Maar juist in de infrastructuur daaromheen – denk aan de laadpalen – is ook sprake van meer en minder hoogwaardige techniek. Daar zijn honderden banen mee gemoeid.”

“De urgentie om te investeren in techniekonderwijs én het goed voorbereiden van mensen op de wereld van morgen blijft. Er is op dit moment grote behoefte aan IT’ers en mensen in de bouw. Ook de installatiebranche kampt met grote tekorten. En dan komt er nog een grote uitstroom aan van – vooral – mannen die met pensioen gaan. We hebben veel bereikt in vier jaar. Maar er is ook nog veel te doen.”

Samenhang

“In het Nationaal Akkoord Menselijk Kapitaal roepen we samen met Bouwend Nederland en de Topsectoren het nieuwe kabinet op om het beleid voor bedrijfsleven, werkgelegenheid, en kennis en innovatie in samenhang te ontwikkelen. Ook pleiten we voor regionale communities waar onderwijs, bedrijfsleven en andere partners samen werken aan leren, werken en innoveren. Ik kan me voorstellen dat we daar één minister voor verantwoordelijk maken.”

Leerlingtekorten

Waar ik mij zorgen over maak zijn de leerlingtekorten op mbo 2 niveau en in het vmbo. De redenen daarvoor zijn complex. Het heeft te maken met demografische krimp, maar ook met het imago van techniek bij jongeren en hun ouders. De komende periode ga ik de regio’s langs en met diverse betrokken partijen het gesprek aan over hoe techniekonderwijs in stand kan worden gehouden. We gaan gezamenlijk onderzoeken welke nieuwe ontwikkelingen passen binnen de regionale context.

Hoe verder?

“Daarnaast verwacht het UWV dat de krapte in de techniek en ICT de komende jaren zal voortduren. Dit willen partners van het Techniekpact onder meer aanpakken via Servicepunten Techniek: door regionale én sectorale samenwerkingen worden mensen via om- en bijscholing weer naar werk, en van werk-naar-werk begeleid.
Het programma Nationaal Techniekpact loopt tot 2020. De uitdagingen die er liggen hebben we dan nog niet opgelost. Het is belangrijk om nu al samen na te denken hoe we na dat jaar verder gaan.”

Nationaal Akkoord Menselijk Kapitaal

Rapportage Nationaal Techniekpact 2020 – de tussenstand in 2017

Projecten en activiteiten