En nu door­pakken

We zijn goed op weg om de instroom in techniek te vergroten. Daar is iedereen het over eens. Maar we moeten doorpakken. André Kuipers, Ton Heerts (MBO Raad), Adnan Tekin (Noord-Holland) en Jos Kleiboer (Koninklijke Metaalunie) en acht anderen over het opstropen van de mouwen. Welke ideeën hebben zij om de doelen van Techniekpact te realiseren?

Jos Kleiboer, directeur beleid Koninklijke Metaalunie

‘Misschien regels wijzigen’

“Bedrijven zijn afhankelijk van vakmensen. Ook in de metaalsector. En we hebben nog steeds mensen nodig. De instroom in technische opleidingen neemt toe, maar op mbo en vmbo-niveau is die nog te laag. Een van de oorzaken is dat sommige vmbo-opleidingen geen techniek meer aanbieden, omdat ze het curriculum niet rondkrijgen. Als het vmbo wegvalt als schakel, kiezen leerlingen vervolgens ook niet voor een technische opleiding op mbo-niveau. Daar moet echt een tandje bij. Tot nu toe hebben we ons bewogen binnen de regels. Maar misschien is het ook wel zinvol om de regels te wijzigen.”

Tineke Netelenbos, voorzitter van ECP Platform voor de InformatieSamenleving:

‘Robotisering en digitalisering vragen nieuwe skills’

“Het gaat veel beter met de aandacht voor en het beeld van techniek, hoewel ik liever spreek over technologie. Het begrip techniek vind ik nog teveel gebonden aan bouw en installatie.
Maar er valt nog veel te doen. De hele samenleving digitaliseert en robotiseert. Elk beroep krijgt daarmee te maken, niet alleen de klassiek technische beroepen. En die verandering gaat heel snel; die versnelt exponentieel. Auto’s en schepen gaan autonoom rijden en varen. De gezondheidszorg verandert. We moeten de skills krijgen om daarmee om te gaan en we moeten goed weten hoe dat proces zich voltrekt. Zonder goede visie geeft dat veel angst en onrust. Met kennis van dat proces ontstaan er nieuwe kansen.”

Ton Heerts, voorzitter MBO Raad:

‘Op naar een Technologie­akkoord’

“In het onderwijs begint het. En dan heb ik het niet over het aanleren van standaard vaardigheden, maar over het bijbrengen van al die competenties die ons voorbereiden op de samenleving van de toekomst. Het is daarom nu zaak techniek allereerst nog meer te gaan bevorderen in het basisonderwijs. Dan is het wel belangrijk dat docenten het tempo van de samenleving kunnen blijven bijhouden. Hoe we dat kunnen regelen? Via een Nationaal Technologieakkoord bijvoorbeeld! Daarin kunnen we dit soort zaken vastleggen en versnellen.”

Adnan Tekin, gedeputeerde provincie Noord-Holland:

‘Voorstander van innovatieve broedplaatsen’

“Techniekpact heeft natuurlijk al landelijk veel opgeleverd, maar je ziet dat het ook regionaal haar vruchten afwerpt. Het gaat goed, maar het kan sneller. Ik ben een groot voorstander van innovatieve broedplaatsen waar je bij elkaar gaat zitten. Daar hebben zowel overheid, onderwijs en bedrijfsleven baat bij. Een mooi voorbeeld van een cross-over is Techport Velsen. We hebben onlangs samen met het ROC Nova College, Tata Steel en de overheden de intentie getekend om met elkaar een technocampus te gaan bouwen.”

“Laat jongeren zien wat techniek inhoudt. Techniek bij ASML of bijvoorbeeld in de ruimtevaart is hightech, zeer schoon, goed betaald en met mooie carrièrekansen.’

André Kuipers, Techniekpact-ambassadeur

Pim van den Berg, gedeputeerde provincie Utrecht:

‘Niet vanuit bestaande structuren denken’

“We zijn een kleine provincie en toch wil iedereen er wonen. Bereikbaarheid is dus een belangrijk aandachtspunt. We hebben beperkte ruimte, onze kracht ligt in de dienstensector. Binnen de Economic Board Utrecht kijken we hoe we binnen deze sector kunnen innoveren. Dan liggen er kansen in de ICT. We hebben daarom in de Hogeschool Utrecht een ICT competent-center opgericht om de vraag van de toekomst van banken en verzekeringsmaatschappijen te kunnen tackelen. De uitdaging is wat mij betreft om niet vanuit bestaande structuren te denken. In broedplaatsen vindt vaak de echte innovatie plaats.”

Alida Oppers, directeur-generaal Primair en Voortgezet Onderwijs bij het ministerie van OCW:

‘W&T vast in het curriculum’

“Techniek moet beter in het curriculum verankerd worden. We hebben nu groen licht van de Tweede Kamer om dat samen met het onderwijs te gaan vormgeven. Dat maakt dat je niet meer afhankelijk bent van een schoolleider die toevallig iets met techniek heeft. Het is natuurlijk altijd zoeken naar een balans van sturen en ruimte geven, maar we moeten leerlingen ook een stevige basis bieden. Die moeten aansluiten bij de 21e eeuwse vaardigheden. Dus niet alleen kale techniek aanleren, ook digitale vaardigheden. Het is van belang om dat in samenhang te doen, geen losse vakken. Dit curriculum ontwikkelen we met leerplanontwikkelaars van de SLO, maar ook met leerkrachten die daar in de klas handen en voeten aan moeten geven. Daar ligt een uitdaging: er is een grote groep docenten die angst voelt bij het geven van techniek. Hoe krijgen we die mee?”

Jan-Nico Appelman, gedeputeerde provincie Flevoland:

‘Borgen wat we hebben bedacht’

“Een jong gebied als Flevoland biedt ook kansen. Zo zijn we bezig met de groei van Lelystad Airport. Als je ziet hoe de drive van jonge mensen is die hierbij betrokken zijn, dat is geweldig: die denken groen, innovatief en toekomstgericht. Je moet die mensen erbij halen om tot resultaat te komen. Wij zien dat het Techniekpact bij ons in de regio een enorme diversiteit aan projecten heeft opgebracht. Een groot succes. Wat mij betreft ligt de uitdaging in het borgen in wat we hebben bedacht. En verder: volle kracht vooruit!”

“In elk aspect van ons leven speelt techniek een rol. Alle groepen bij techniek betrekken, dat is voor mij een belangrijk punt.”

Ans Hekkenberg, Techniekpact-ambassadeur

Anko van Hoepen, vicevoorzitter PO-Raad:

‘Zet in op brede ontwikkeling’

“Al langer speelt de discussie in het onderwijs over kansengelijkheid. Het is belangrijk dat elk kind zijn of haar talenten optimaal kan ontdekken én ontwikkelen, maar we zien dat zich dat snel vertaalt naar het opstromen naar havo/vwo. Terwijl het van belang is dat elk kind op een passende onderwijssoort terecht komt, of dat nou vmbo, havo of vwo is. We zien dat op alle niveaus de techniek gaat verdwijnen, en er een krapte op de markt ontstaat. Dat brengt vragen met zich mee: waar kan op gestuurd worden en past de wens om leerlingen naar een havo/vwo door te laten stromen wel bij de huidige ontwikkelingen op de arbeidsmarkt? Ik heb daar geen pasklaar antwoord op, maar ik denk dat het belangrijk is dat kinderen zich zo breed mogelijk ontwikkelen. Zoals de metafoor van Paul Rosenmöller het zo mooi illustreert: als kind zit je al snel in een vakje van een sjoelbak. En daar kom je niet meer uit. Dat moet een ballenbak worden. Vaste schotten weg.”

Hans Teunissen, gedeputeerde provincie Zuid-Limburg

‘Scholen adopteren’

“We moeten meer doen aan het stimuleren van techniekonderwijs in het primair onderwijs. Als ik dan hoor dat we nu maar tien procent van de basisscholen bereiken, ofwel 700 van de 7.000 basisscholen, dan is dat natuurlijk veel te weinig. Wie er wat moet doen? Onderwijs en het bedrijfsleven moeten elkaar meer gaan opzoeken. Het bedrijfsleven zou bijvoorbeeld scholen kunnen adopteren. Laat maar zien hoe leuk techniek is. Op basisscholen begint de toekomst, dus moeten we daar beginnen.”

Marcelis Boereboom, directeur-generaal Hoger Onderwijs bij het ministerie van OCW:

‘Werk maken van een leven lang leren’

“Met het Techniekpact zijn we halverwege. En we zijn verder dan we zelf hadden verwacht. Bij het hoger onderwijs en universiteiten is sprake van een hoge instroom in technische opleidingen.
Een van de uitdagingen is ervoor zorgen dat ook kinderen en studenten met een biculturele achtergrond voor techniek kiezen. Terwijl veel groepen techniek tegenwoordig als hip zien, kampt techniek bij die groep nog met een slecht imago. Ook denk ik dat we werk moeten maken van een leven lang leren. De arbeidsmarkt verandert zo snel, dat je ook na je opleiding bezig moet blijven om in de toekomst van werk verzekerd te zijn.”