TED-talks

Met kunst kun je taalbarrières slechten, het sterke team dat rond ieder kind staat moeten we veel beter benutten, en waarom zetten we niet meer Taalcafés op? Het kan overal. Drie prikkelende TedTalks.

tentoonstelling Marit Törnquist

Ad Wouterse en Judith Pors-Fortuin, beiden gemeente Zwijndrecht

Meer dan duizend woorden

“Het belang van taal is niet in woorden uit te drukken. Het stelt ons in staat om contact te leggen, om mee te doen. Maar het kan ook leiden tot onbegrip en misverstanden. Vooral als je als laaggeletterde of nieuwkomer de taal niet begrijpt. Wanneer we de taal niet beheersen, is communiceren lastig. Dan nemen we onze toevlucht tot gebarentaal.”

Steeds breder

“De tentoonstelling ‘Licht en Donker’ over het werk van kinderboekenschrijfster en illustratrice Marit Törnquist gaat over taalbarrières heen. Haar illustraties maken duidelijk wat duizend woorden nog niet kunnen zeggen. Via de tentoonstelling worden laaggeletterden bereikt. Want inmiddels is de tentoonstelling onderdeel van een groter concept, voor een breder publiek. Niet alleen nieuwkomers, voor wie de tentoonstelling in eerste instantie bedoeld was, maar ook laagtaalvaardigen bezoeken de expositie. Verschillende maatschappelijke partners hebben de handen ineengeslagen om activiteiten rondom de tentoonstelling te ontwikkelen, zoals een meet and eat-avond, of een leesestafette.”

‘Kunst is een universeel communicatiemiddel’

Verbinding leggen

“‘Licht en Donker’ zorgt er dus niet alleen voor dat de taalontwikkeling wordt gestimuleerd, maar ook dat er nieuwe verbindingen worden gelegd. Zo vragen de makers aan bezoekers wat licht in het donker voor hen betekent. Of wanneer zij zich echt thuis voelen in hun stad. Het succes van de tentoonstelling bewijst maar weer eens dat kunst een universeel communicatiemiddel is en kan bijdragen aan het leggen van verbindingen. Over taalgrenzen heen kun je met kunst muren afbreken en verschillen slechten.”

Sterk Team

David Kranenburg, Actief Ouderschap

‘Rond elk kind staat een sterk team’

“We weten dat kinderen vooral leren op informele wijze. Ruim 90% van wat een kind leert, vergaart het door te spelen en te beleven. Kinderen leren dus niet alleen op school, maar op al dat soort plekken. Naast de ouders en de school zijn er dus veel meer partners en plekken bijgekomen die het kind op zijn levenspad begeleiden. Denk aan de bibliotheek, de huisarts en de sportclub. Eigenlijk staat er om een kind een heel sterk team. De vraag is alleen of we dat ook zien en er voldoende gebruik van maken.”

‘Een schepje stress toevoegen helpt niet’

Samen het kind centraal zetten

De organisatie Actief Ouderschap zet zich in om de samenwerking tussen ouders en professionals te versterken. Zo ook op een basisschool in Amsterdam waar een groot deel van de ouders laaggeletterd is. Met de STERK-TEAM aanpak wordt gezorgd dat laaggeletterde ouders actief betrokken zijn bij het onderwijs van hun kinderen, ze zich zowel thuis als op school regelmatig inzetten om de taalontwikkeling van de kinderen te stimuleren én ze zelf op school zijn om zichzelf verder te ontwikkelen.

“Als ouder beloop je samen met je kind een pad, en onderweg kom je allerlei professionals tegen. Voor jou als ouder zijn het voorbijgangers. Maar ons advies is: ken elkaar, zoek elkaar op. Soms valt een ouder of een leerkracht van het team rond het kind uit. Eén ding werkt dan niet: een schepje stress toevoegen. Op die momenten moeten professionals een helpende hand toesteken. Ga het gesprek aan met elkaar, luister naar de wensen en verwachtingen van de ouders en naar die van de kinderen. Weet dat er andere dingen op hun wensenlijstje staan dan huiswerk of bijles. Dit soort zaken kosten tijd. Volhouden dus, maar dan kom je ook echt een stapje verder.”

SamSam

Lotte de Haan

‘Een Taalcafé kun je overal opzetten’

“Voor een klinisch psycholoog deed ik in een zorgcentrum in Eindhoven onderzoek naar behoeften van ouderen. Een van de bewoners wilde met iemand Scrabble spelen, zo had ze opgeschreven op een kaartje. In dezelfde periode dat ik daar onderzoek deed, zag ik een flyer van het wijkcentrum, waarin vrijwilligers werden opgeroepen om nieuwkomers te helpen met de Nederlandse taal. Ik kwam op het idee om beide behoeften samen te brengen. In zorgcentra zitten ouderen die mentaal nog goed zijn en nog iets willen betekenen in de samenleving. Aan de andere kant heb je nieuwe Nederlanders die het waarderen wanneer iemand tijd voor ze neemt. Door de gesprekken leren ze de taal. Zo kwam ik op het idee van een Taalcafé SamSam. Dat was in Vitalis Park Gender. Het gaat vooral om gezelligheid, niet zozeer om het leren van grammatica. Bezoekers voeren dagelijkse gesprekken met taalthema’s. Taal wordt hier gebruikt als het middel voor ontmoeting, niet als doel. Maar de taalvaardigheid van de nieuwkomers gaat er wel op vooruit.”

‘Taal is hier niet het doel, maar het middel voor ontmoeting.’

Meer weten?

“Ik heb voor het Taalcafé geen plan gemaakt, maar ben het gewoon gaan dóen. Ik heb letterlijk iemand in de auto meegenomen naar het zorgcentrum om daar een spelletje te spelen. Toen die mevrouw enthousiast was, vertelde ze dat aan vriendinnen, en zij vertelden het weer aan hun vriendinnen. Het duurde niet lang voor ze zeiden: ‘Wanneer gaan we weer?’
Op dit moment maak ik een training voor ouderen rond taal. Die is in januari af. Een Taalcafé kun je overal opzetten. Gewoon door dit idee over te nemen.”

Gewoon doen

DEEL HET E-ZINE