Op weg naar een open en lerende schoolorganisatie

Onbewust bekwaam in strategisch HRM

Hoe creëer je een cultuur waarin leerlingen én medewerkers continu werken aan verbetering? En hoe zorg je ervoor dat de organisatie van binnenuit verandert? De directie van het Futura College in Woerden kan hierover meepraten. Deze praktijkschool heeft de afgelopen jaren flinke stappen gezet naar een open en lerende cultuur. En dat ging soms met vallen en opstaan. “Fouten maken mag, zolang je ervan leert.”

Van eigen naar gedeelde verantwoordelijkheid

André Dokman en Carolien Gerritsen vormen samen de directie van de praktijkschool en hebben de afgelopen jaren een duidelijke omslag meegemaakt. Op het Futura College miste een heldere blik op de toekomst, een rode draad. Collega’s waren tevreden, maar er was nauwelijks sprake van een gevoel van gedeelde verantwoordelijkheid. “Het team stelde zich toen ik hier begon vrij afhankelijk op.” De wens was een schoolorganisatie waar leren van en met elkaar centraal stond. Tijd voor verandering dus.

Nieuwe inzichten

Hoe start je zo’n veranderproces? Dokman: “Ik had meteen het gevoel: dit moeten we samen doen. We hebben daarom veel tijd en energie gestoken in gesprekken met het team. Binnen twee maanden na mijn aanstelling hadden we met alle collega’s een gesprek gevoerd. Dat leek ons een goed uitgangspunt.” Op basis van die gesprekken is de schoolleiding tot nieuwe inzichten gekomen. André noemt een voorbeeld. “Je kunt hier gemakkelijk bij een les binnenlopen, die vorm van openheid is er zeker. Maar mensen in het onderwijs doen het wel graag op hun eigen manier, ze zijn minder gewend om actief feedback te vragen. Dat is misschien wel een van de redenen waarom een echte cultuuromslag zo lastig te bewerkstelligen is. Dat heeft me wel aan het denken gezet.”

“Ik kan er enorm van genieten als ik collega’s initiatieven zie ontwikkelen binnen de school.”

Persoonlijke ontwikkeling

Een belangrijke stap in het veranderproces was de introductie van het onderwijsconcept Big Picture Learning. Sinds 2013 wordt op het Futura College volgens deze filosofie gewerkt. Concreet houdt dit in dat iedere leerling een eigen leerplan opstelt en aan persoonlijke leerdoelen werkt. En wat voor leerlingen geldt, geldt op het Futura College ook voor medewerkers: om de paar weken worden één-op-één gesprekken gevoerd over professionalisering. André: “Dat gaat op een informele manier, buiten de vastgestelde gesprekscyclus om. We bespreken samen de ontwikkelpunten en koppelen daar concrete acties aan. Zo kunnen we onze mensen in hun kracht zetten en hen helpen boven hun eigen verwachtingen uit te groeien.”

“Ik kijk met andere ogen naar de ontwikkeling van een team.”

Samen aan de slag

Teamleden krijgen op het Futura College veel ruimte om met eigen initiatieven te komen en input te leveren. En dat wordt over het algemeen erg gewaardeerd. “Collega’s vinden het fijn als we ze vragen om mee te denken. Zo hebben we bijvoorbeeld met het hele team het jaarplan ontwikkeld. Daardoor is het een document geworden dat breed gedragen wordt, geen stuk dat door de directie is opgesteld en vervolgens in een la verdwijnt.” Daarnaast ligt de focus op het creëren van een open aanspreekcultuur. Carolien: “Dat blijft nog steeds een van de speerpunten, al hebben we ook op dat vlak zeker stappen gezet. Teamleden durven elkaar veel meer dan vroeger feedback te geven.” André vult aan: “We hebben gemerkt dat leren van elkaar gewoon goed werkt. De waan van de dag regeert, zeker als je lesgeeft, maar men neemt wel de tijd om met elkaar te overleggen, elkaar feedback te geven. Dat levert waardevolle gesprekken op.”

SHRM

Langzamerhand kwam bij de directie steeds meer het besef dat de verandering die ze in gang hadden gezet direct linkt aan strategisch HRM. “We waren constant proefondervindelijk bezig met deze organisatie-verandering, maar hadden pas later door dat dit allemaal valt onder strategisch HRM.” Onbewust bekwaam dus. En het Futura College is goed op weg. Carolien: “Ik zie dat collega’s het leuk vinden om meer verantwoordelijkheden te hebben. Het vergroot de betrokkenheid.” Ook de directie heeft geleerd van dit veranderproces vertelt André. “Ik heb mijn team beter leren kennen en durf me nu kwetsbaarder op te stellen. Ik heb niet het gevoel dat wij deze klus als directie moeten klaren, we doen het met z’n allen. Soms heb ik het antwoord op een vraag ook niet. Mijn insteek is nu: laten we er samen over praten, dan komen we er wel uit. En dat levert veel op. Je ziet niet alleen de leerlingen groeien, maar ook je collega’s. En dat is mooi.”

Gouden tip

“Als je twee keer valt en drie keer opstaat, ga je per definitie toch een stap vooruit. Fouten maken is niet erg, zolang je er maar van leert.”