Via een verbouwing naar onderwijskundige veranderingen

In de snelkookpan in Meppel

Het Greijdanus in Meppel koos ervoor om een stapeling van vraagstukken in één keer aan te pakken met een nieuw onderwijskundig concept en een vernieuwd schoolgebouw. Dat gaf de school een belangrijke impuls. Inmiddels is ook het functiebouwwerk aangepast en bouwt de school verder aan gespreid leiderschap.

Vijf jaar geleden had het Greijdanus in Meppel te maken met een daling van het aantal leerlingen, vertelt schoolleider Ton Sebens. “Ook hadden we een wat somber en op onderdelen gedateerd gebouw en was de onderwijskundige boodschap niet helder. Daarnaast ontbrak de onderlinge samenhang.”
Midden in deze complexe situatie kreeg de school in 2015 groen licht van de gemeente om te gaan uitbouwen en intern verbouwen. Sebens: “Je wilt dan eigenlijk rustig de tijd nemen om alles op een rijtje te zetten, zeker omdat ik zelf pas net begonnen was op deze school. Wij hebben juist het tegenovergestelde gedaan. Als schoolleiding hebben we zes maanden de tijd genomen om te herbezinnen en daarna hebben we alle veranderingen in één verbeterslag gecombineerd.”

Omgekeerde wereld

De school zette al snel concrete stappen: het gebouw werd grondig aangepast en er kwamen gevarieerde lokalen en leerpleinen. “Daarna hebben we gekeken wat dat betekent voor het onderwijs. Dat is de omgekeerde wereld natuurlijk, maar hier op school voelde iedereen de urgentie om door te pakken.” Die aanpak had volgens Sebens het gewenste effect: “De context van het lesgeven was in één keer anders; daardoor moest het onderwijs wel meeveranderen. Als je als docent ineens op een leer-werkplein staat met twee collega’s, vraagt dat een andere benadering. Sommigen pakten dat snel op, voor anderen was het onwennig.”

‘Als je ineens op een leer-werkplein staat met twee collega’s, vraagt dat een andere benadering.’

Professionele houding

De schoolleiding vervolgde de verbeterslag met een nieuwe onderwijsaanpak. Het Greijdanus wil de komende jaren persoonlijk leren en ontwikkelen verder uitbouwen. Sebens: “Dat combineren we met veel aandacht voor de socialisatiekant van het onderwijs, iets wat voor ons belangrijk is vanwege onze gereformeerde achtergrond.” Het had allemaal grote invloed op het team van de school in Meppel: “Als je zoveel tegelijkertijd verandert, betekent dat veel voor het dagelijks werk en de inzet van mensen. Ik hecht veel waarde aan een professionele beroepshouding: je moet niet alleen bevoegd zijn, maar ook bereid zijn om te blijven leren en om scholing te willen volgen waar nodig. Deze beweging vraagt veel gesprekken, waarbij ook aan de orde is of elke professional meekan met de ontwikkeling.”

Gespreid leiderschap

Nadat de eerste stofwolken van de veranderingen waren neergedaald, introduceerde de schoolleiding ook gespreid leiderschap binnen de school. Dat gebeurde met de functiemix als instrument, legt Sebens uit: “Het is niet de bedoeling dat ík steeds bedenk hoe we dingen gaan doen. We hebben een aantal LC- en LD-vacatures gecreëerd voor mensen die graag willen meesturen. Dat zijn vakinnovators op LC-niveau en 4 LD’ers die onderwijsconcepten bewaken en doorontwikkelen. Deze mensen voelen zich echt eigenaar van hun vak.”

‘Op het gebied van persoonlijk leren en leerdoelen valt er nog genoeg te doen.’

Ontwikkeltijd

Daar houden de veranderingen voor het Greijdanus nog niet op. De school heeft naar aanleiding van het nieuwe onderwijsconcept ook het functiebouwwerk aangepast, waarin nu ook ruimte is voor de nieuwe functie van onderwijsondersteuner. “Zij ondersteunen het leerproces van de leerling. Docenten hebben hierdoor meer ruimte voor leerdoel- en curriculumontwikkeling”, aldus Sebens.
De school laat ook het klassieke rooster los: “De vakinnovators denken met elkaar over innovatieve oplossingen. Ze gaan niet uit van uren, maar grotere blokken en clustering van vakken. Dat leidt tot meer onderlinge afstemming bij ontwikkeling van onderwijs. Docenten zijn nu al samen verantwoordelijk voor de lesinhoud, maar op het gebied van persoonlijk leren en leerdoelen valt er nog genoeg te doen. We hebben tot nu toe onvoldoende aandacht gehad voor het didactische en onderwijsinhoudelijke deel en waren te veel gefocust op de organisatie. Daar gaan we ons dus op richten.”

Coachen en faciliteren

De leerlingendaling is inmiddels gekeerd. De school heeft zelfs nieuwe vacatures moeten opvullen. De sfeer op school is goed en de meeste docenten zijn blij met de ontwikkelingen, vertelt Sebens. Wel is het voor vrijwel iedereen hard werken, omdat oude routines wegvallen.
Naast alle wijzigingen in de school is overigens ook Sebens’ eigen rol de afgelopen jaren geëvolueerd: “Waar ik eerst een duidelijk sturende rol koos, wil ik nu meer sturen op eigenaarschap binnen de professionele ruimte van de docent. Dat zie ik als een parallel proces in relatie met de samenwerking tussen docent en leerling. Dat komt me niet natuurlijk aanwaaien, dus daar leer ik zelf ook weer van.”

Gouden tip

‘Durf met elkaar in verwarring te zijn. Schrik daar niet van, maar gebruik de verwarring als hefboom voor verandering.’