De mens staat centraal op Niekée-vmbo in Roermond

‘Werken mag geen pijn doen’

Jan Fasen, bekend van het Agora-onderwijs, werkte als schoolleider van het Niekée-vmbo in Roermond aan onderwijsvernieuwingen. De eerste stappen zijn gezet, maar er is nog een weg te gaan. “Laat ik het zo zeggen: we begrijpen elkaar.”

Jan Fasen bracht onderdelen van het vernieuwende onderwijsconcept van Agora ook binnen Niekée-vmbo, een relatief kleine school met zo’n 550 leerlingen. Jan: “Ook hier staat het individuele kind binnen de context van een groep centraal, en niet langer het rooster of de schoolorganisatie.”

Twee principes

Op Niekée is het personeelsbeleid opnieuw geagendeerd. Jan deed dit samen met de afdeling HRM, waar Monique Dings sinds 2013 werkzaam is als strategisch HRM-adviseur. “Ik ben ervan overtuigd dat het ook op een school uiteindelijk om de mensen gaat”, aldus Jan. “Met hen begin en eindig je je dag. Vaak praten we in het onderwijs over structuren en processen, maar die zijn niet het belangrijkst. Mijn tweede principe als het gaat om personeel is dat werken geen pijn mag doen. Je bent een groot aantal uren per dag op school en ziet collega’s soms meer dan je eigen partner. Het moet dan op school wel echt goed zijn en je moet een zekere betekenis in je werk kunnen vinden.
Wanneer je de mens centraal zet in je school, doet dat echt wat met medewerkers. Ze voelen zich meer gewaardeerd.”

‘Leraren genieten binnen onze school een grote mate van autonomie.’

Autonomie

Jan is er tegelijkertijd van overtuigd dat je als schoolleider wel de organisatie en de structuur van je school op orde moet hebben om leraren vrijheid te kúnnen geven. Toen hij bij Niekée kwam, heeft hij dat meteen aangepakt. “Je moet weten wat je visie en je opdracht zijn, maar een schoolleider moet vervolgens de processen organiseren waarbinnen leraren kunnen groeien en presteren. Zij genieten binnen onze school een grote mate van autonomie en organiseren veel zaken zelf. Ik zeg ook altijd ‘ja’ als een leraar iets vraagt. Zolang het betaalbaar is en de visie van de school dient, ga ik mee in de initiatieven van leraren. Zo nemen we mensen serieus en motiveren we ze.”

Mindset

Om te beginnen hebben de teamleiders van Niekée met iedereen een gesprek gevoerd over persoonlijke ruimte: Kom je graag naar school, kun je voldoende groeien, is je werk uitdagend genoeg? Daarna waren de gesprekken over professionele discipline aan de beurt. “Als school mag je ook zaken verwachten van je leraren: hoe ga jij om met werken in teams, met de verantwoordelijkheden die je hebt die bij je functie horen?” Of die verantwoordelijkheden worden opgepakt binnen Niekée moet nog gaan blijken, aldus Jan. “We zitten pas aan het begin. Autonomie klinkt mooi, maar je moet als leraar wel de juiste mindset hebben.”

‘Door de taakuren zitten veel leraren in een keurslijf. Daar moeten we nog aan werken.’

Gereedschapskistje

Binnen Niekée hebben teamleiders de positie van schoolleider, vertelt Jan: “Hun focus ligt op de mensen die zij aansturen. We willen ze laten nadenken over waarom zij in de school werken en wat zij toevoegen. Dat gaat over leiderschap en dat is iets waar ze vaak niet voor zijn opgeleid.”
Monique Dings vult aan: “In het verleden waren veel teamleiders van SOML vaak het afvoerputje van alles wat in de school speelde. Wij proberen ze bewust te maken en te trainen om niet zelf alles op te lossen, maar hun teamleden te ondersteunen om zaken op te pakken. We bieden ze binnen strategisch HRM instrumenten en thematische opleidingen aan, over bijvoorbeeld gesprekstechnieken, verandermanagement en teamontwikkeling. Vanuit HR is de belangrijkste uitdaging om in te spelen op de behoeften die er op de verschillende scholen zijn. Dan pas zijn we een echte sparringpartner.”

Taakuren

Monique en Jan hebben veel aandacht besteed aan de verdeling tussen LB-, LC- en LD-functies. Monique: “Binnen SOML hebben we in kaart gebracht wat we verwachten van de verschillende functies. De invulling en verdeling van de taakuren zijn een van de belangrijkste dingen waar we tegenaan lopen. Die zorgen ervoor dat veel leraren in een keurslijf zitten en daar ook naar handelen.” Op dit moment wordt de verdeling van taken niet gemaakt op grond van salariëring. “Als iemand met een LD-functie geen extra taken uitvoert en iemand met een LB-functie iets heel enthousiast oppakt, gaat dat op termijn wringen. Daar moeten we de komende tijd nog flink aan werken. In eerste instantie aan bewustwording bij teamleiders en leraren.”

Gouden tip

‘Het belangrijkste wat je als schoolleider moet doen, is op zoek gaan naar de balans tussen top-down en bottom-up.’