Paul Janssen, procesbegeleider Leernetwerk Zuid

‘Strategisch HRM heeft meer betekenis gekregen’

Paul Janssen, adviseur bij Leeuwendaal, was procesbegeleider van het Leernetwerk Zuid. Schoolleiders en P&O/HR-medewerkers van vijf vo-scholen in Brabant en Noord-Limburg wisselden kennis en ervaringen uit over de invoering van gepersonaliseerd leren in de school en de nieuwe rol van de docent. Paul begeleidde de eerste vijf bijeenkomsten van het leernetwerk.

Paul-Janssen

Hoe is het Leernetwerk Zuid ontstaan?

“Naar aanleiding van het sectorakkoord VO waren veel scholen bezig met de vraag hoe zij het onderwijs meer kunnen personaliseren en wat dat vraagt van het HR-beleid. De regiocoördinator van het programma Stap 2 van de VO-raad, Tessa Timmermans, en ik hebben begin 2016 alle vo-scholen in de regio uitgenodigd om daarover van gedachten te wisselen in een startbijeenkomst. Daar kwamen zo’n dertig mensen op af. Professor Peter Leisink verzorgde een inleiding over strategisch HRM en de afstemming van HR-beleid op onderwijskundige doelen van de school. Aan de hand van het digitale instrument Primoforum hebben de deelnemers vervolgens in groepjes met elkaar gebrainstormd en gediscussieerd. Tot slot hebben we gevraagd wie er over dit thema verder wil gaan in een leernetwerk. We hebben gevraagd om commitment, dat wil zeggen dat de deelnemers tijd vrijmaken om aan de netwerkbijeenkomsten deel te nemen, de ambitie hebben om te leren, en bereid zijn om zelf iets voor te bereiden. Er waren zeven schoolleiders en P&O’ers van vijf scholen die met elkaar verder zijn gegaan in het Leernetwerk Zuid.”

Welk thema staat centraal in dit leernetwerk?

“De ontwikkeling van gepersonaliseerd leren en de rol die de docent daarbij speelt. Hoe ziet deze nieuwe rol van de docent eruit? En vooral: wat vraagt het van het HR-beleid om ervoor te zorgen dat docenten zich die rol eigen maken? Hoe zorg je ervoor dat zij gepersonaliseerd leren gaan omarmen en hoe faciliteer je hen om dat in praktijk te brengen? Centraal stond dus de vraag hoe je het HR-beleid kunt inzetten om de ambities op het gebied van gepersonaliseerd leren te realiseren.”

‘De stappen in de Roadmap gaven het leernetwerk houvast.’

Hoe zagen de bijeenkomsten er uit?

“We hebben het thema in de vijf bijeenkomsten stap voor stap uitgediept. In elke bijeenkomst gingen we in op de theorie en wisselden de deelnemers kennis en ervaringen uit over de praktijk: hoe werkt dat bij jou op school? We deden dat aan de hand van de zogenoemde Roadmap Strategisch HRM, die we als leidraad voor de vijf bijeenkomsten hebben gebruikt. In de laatste bijeenkomst gaf elke deelnemer een presentatie over de manier waarop de school met gepersonaliseerd leren bezig is, in hoeverre het wordt toegepast en welke rol het HR-beleid speelt. Dat was een hele stimulerende bijeenkomst.”

Kun je wat meer vertellen over de Roadmap SHRM?

“De Roadmap reikt stappen en bijbehorende vragen aan voor de ontwikkeling van SHRM-beleid. Eerst sta je stil bij de strategische doelen van de organisatie en welke HRM-thema’s daarbij een rol spelen, in dit geval bijvoorbeeld professionalisering, coaching en een veranderingsproces aansturen. Vervolgens benoemden de deelnemers zo concreet mogelijk wat ze willen bereiken, bijvoorbeeld dat alle docenten in 2020 op een meer gepersonaliseerde wijze lesgeven. Daarna hebben ze KPI’s, Keep Performance Indicators, vastgesteld. Dat zijn ‘piketpaaltjes’, die laten zien in hoeverre het doel is bereikt, bijvoorbeeld het aantal lessen waarin gepersonaliseerd leren in praktijk wordt gebracht of welke vaardigheden je bij docenten ziet. Bij stap 4 van de Roadmap hebben we ons over de voorwaarden gebogen: welke faciliteiten zijn er nodig, bijvoorbeeld professionalisering. En ten slotte hebben de deelnemers benoemd welke veranderingen zichtbaar moeten zijn en hoe je dat in kaart kunt brengen, bijvoorbeeld door lesbezoeken. Het was prettig en effectief om de stappen van de Roadmap één voor één te doorlopen. Dat gaf het leernetwerk echt houvast.”

Roadmap Strategisch HRM

SHRM BELEIDSTHEMA

  • Wat zijn de strategische doelen van de organisatie?
  • Welke HRM thema’s zijn te onderscheiden?

DOEL

  • Wat wilt u bereiken?
  • Is het doel in voldoende mate concreet?

KPI’s

  • Welke bakens kunnen worden gezet?
  • Welke (nieuwe) bekwaamheden zijn nodig?

VOORWAARDEN

  • Welke mogelijkheden of faciliteiten zijn nodig?
  • Hoe motiveert u en betrekt u medewerkers bij de beoogde doelen?

WELKE VERANDERING IS ZICHTBAAR?

  • Wat is nieuw of anders?
  • Welk nieuw of ander gedrag is zichtbaar?

Wat zijn de belangrijkste opbrengsten van het Leernetwerk Zuid?

“De deelnemers gaven aan dat ze het leerzaam vonden om kennis en ervaringen uit te wisselen en te reflecteren. Ook dat het heel prettig is om daar echt de tijd voor te nemen. Uit de slotpresentaties bleek dat alle deelnemende scholen stappen hebben gezet in de invoering van gepersonaliseerd leren. Het leernetwerk functioneerde daarbij ook een beetje als ‘stok achter de deur’: mensen willen graag voortgang aan elkaar laten zien. Natuurlijk verschillen scholen daarin en de ene school is verder dan de andere school. Hoe voortvarend zo’n ontwikkeling verloopt, is afhankelijk van allerlei factoren, maar ik denk dat de schoolleider, met zijn of haar ambities en gedrevenheid, daarin heel bepalend is.

‘Het gaat er uiteindelijk om dat SHRM de docenten, het onderwijs en de leerling verder brengt.’

Ik denk ook dat SHRM voor de deelnemers meer betekenis heeft gekregen. SHRM lijkt vaak iets veelomvattends, met grote ambitieuze doelen, maar het gaat erom dat het de docenten, het onderwijs en uiteindelijk de leerling, verder brengt. Daarom is het zo belangrijk dat het HR-beleid is gekoppeld aan de doelen waar je met je onderwijs naartoe wilt.
Voor mij als procesbegeleider was het leernetwerk ook inspirerend en waardevol. Het is heel leuk om te werken met mensen die allemaal de ambitie hebben om te leren van elkaar. Dat was heel voelbaar en zichtbaar in de groep en dat gaf ook mij energie.”

Tips van Paul

  • Zorg voor een coördinator die een inhoudelijke bijdrage kan leveren met een leidraad. Iemand die kritische reflectievragen durft te stellen, maar ook de praktische zaken regelt. Als niemand die taak heeft, is het risico groot dat het verwatert.
  • Organiseer een leernetwerk op regionaal niveau. Dan hoeven de deelnemers niet ver te reizen, kost het dus minder tijd, én het is stimulerend dat mensen elkaar en elkaars school kennen.