INTERVIEW

Jeroen Haan • Hoogheemraad van Rijnland

‘Samen kun je complexe vraagstukken beter aan’

Als hoogheemraad heeft Jeroen Haan de taak om gemeenten te wijzen op bovenlokale opgaven, naast de lokale vraagstukken. Hij is dan ook blij met de samenwerking tussen tien gemeenten en het waterschap voor de regionale Omgevingsvisie Hart van Holland. ‘Je hebt meer aan het geheel, dan aan de losse som der delen.’

Welke rol heb je in de voorbereidingen naar de Omgevingswet?
“In de Leidse regio werken tien gemeenten en het hoogheemraadschap samen aan een regionale visie in de stuurgroep Hart van Holland 2040. Wij zitten als hoogheemraadschap daarbij vanuit drie opgaven. Ten eerste voor de klimaatverandering: hoe gaan we om met droogte of met hoosbuien; de keuze van maatregelen om een teveel aan water op te vangen en waar je dat doet. En waterstanden zo reguleren dat tekorten worden voorkomen. Ten tweede de energietransitie: welke potenties zijn er, zoals warmte uit oppervlaktewater en afvalwater of energieopwekking uit het verschil tussen zoet en zout water met een ‘blue energy’-centrale in Katwijk. En als derde de circulaire economie: we willen fosfaten die gebruikt worden in de landbouw en nu nog uit Marokko en China gehaald worden, terugwinnen uit het afvalwater.”

Hoe stel je je als waterschap op in die gesprekken met gemeenten?
“In het verleden hadden we regels en normen: bij een bepaald oppervlak aan verharding had je bijvoorbeeld een bepaalde hoeveelheid wateropslag nodig. Maar afhankelijk van het gebied kwam dat wel of niet uit. Nu geven we aan dat het doel het vasthouden of bergen van water is en waar die waterberging dan handig is. Zo is nieuwe woningbouw niet handig in een laaggelegen veenweidegebied, waarnaar water sowieso al toegaat, maar wel op een hoger gelegen zandbodem. Ik zit dan niet in een hoog/laag-verhouding bij die gesprekken, maar echt als partner die kan meedenken wat de mogelijkheden zijn.”

Hoe ga je om met regio’s waar gemeenten niet samenwerken?

“Je ziet dat de ene gemeente er zelf uit probeert te komen, een andere gemeente is nog niet zover. Je krijgt een flink verschil in snelheden. Wij kijken daarom op twee niveaus mee. Het eerste is dat we samen naar een opgave-agenda kijken en hoe we maatregelen kunnen nemen. De tweede is dat we op projectniveau kijken: hoe kun je met de watervraag van de veeteelt in het veenweidegebied bijvoorbeeld anders met water omgaan? En bij nieuwbouwwijken, zoals op het voormalige vliegkamp Valkenburg, willen we de afvoerleiding van het afvalwater gebruiken om de huizen te verwarmen.”

Heeft u op weg naar de Omgevingswet tips voor gemeenten?
“Ga eens in jouw gemeente na wat de vraagstukken zijn. En of je ze kunt combineren. Soms gaat dat makkelijker dan je denkt. Enerzijds wil je wat doen aan wateropslag of droogte, anderzijds willen inwoners elkaar graag ontmoeten. Met een groen pleintje heb je beide.

Tweede tip is dat wanneer je naar gemeente-overstijgende, bestuurlijke en grote vraagstukken kijkt, je zicht hebt op regionale opgaven, maar óók op andersoortige oplossingen. Het gaat over het verdelen van de lusten, maar ook van de lasten en de pijn. De ene gemeente kan op energietransitie een grotere bijdrage leveren, de ander op woningbouw of de circulaire economie en de derde op klimaatadaptie en wateropvang. Je hebt meer aan het geheel dan aan de losse som der delen.”