Werkgeversorganisatie Techniek Nederland en Wij Techniek, het ontwikkelfonds van de installatiebranche, voorzien een kwalitatief tekort aan arbeidskrachten in de technische installatiesector. Gezien de toenemende complexiteit van het vak is het belangrijk om te investeren in hbo-geschoold personeel, stellen zij. De organisaties zijn hiervoor in gesprek met diverse hogescholen. Er is nog geen pilot uit voortgekomen, maar de installatiebranche blijft wel aangesloten bij het programma 'Mkb-route in het hbo'.
In Nederland zijn zo’n 8.000 bedrijven actief in de installatiebranche en ongeveer tachtig procent valt onder het mkb. Dit zijn relatief kleinere bedrijven tot tien werknemers. Ongeveer tachtig procent van de werknemers heeft een mbo-opleiding. De helft van deze groep is via duale onderwijsvormen geschoold, ofwel praktijkonderwijs in combinatie met een leertraject. Dit heeft te maken met het niveau en de sterk toepassingsgerichte aspecten van het werk.
Er is dus al veel ervaring opgedaan met duaal onderwijs, maar op hbo-niveau is dit vanwege verschillende oorzaken de afgelopen jaren verdwenen. Er worden wel deeltijdtrajecten aangeboden, maar de branche mist hier de gedeelde verantwoordelijkheid van werkgevers en onderwijsinstellingen voor het onderwijstraject. Ook zijn deeltijdtrajecten vaak minder afgestemd op de vragen van de werkgevers. De synergie van onderwijs op maat en leren op de werkvloer wordt gemist.
De organisaties streven naar meer duaal aanbod voor zittende werknemers en instromers. Meer hoger opgeleiden is goed voor de innovatiekracht van de branche. Daarnaast is het noodzakelijk om complexe vraagstukken, zoals de energietransitie, aan te pakken. Doorlopende leerroutes van mbo-hbo-wo bieden bovendien een aantrekkelijker perspectief voor werknemers.
De organisaties Techniek Nederland, Wij Techniek en het Center of Expertise HUB zoeken samenwerking met een of twee hogescholen om met hen een duaal aanbod te ontwikkelen en/of door te ontwikkelen voor mkb-bedrijven en medewerkers in de branche. Zij hopen daarmee ook op termijn een of twee pilots in te brengen in het landelijke programma ‘Mkb-route in het hbo’.
“We ervaren een gemis aan duale trajecten op hbo-niveau in onze branche. We zijn dus blij met het programma ‘Mkb-route in het hbo’, ook al hebben we zelf nog geen pilot. Er worden wel duale trajecten ontwikkeld, bijvoorbeeld voor de gebouwgebonden installatietechniek, maar blijkbaar is dat vooral voor grotere bedrijven interessant. Mijn inzet: hoe maken we deze trajecten wel passend voor het mkb?
Als mkb-er is het best een drempel om je werknemer een dag per week kwijt te moeten zijn aan een opleiding. Dan denk ik: daar moeten toch andere oplossingen voor zijn? Kun je bijvoorbeeld het onderwijs inrichten met twee keer een avond in plaats van een hele dag? Aan de vraagkant zou je iets in gang kunnen zetten met pools van mkb-bedrijven. Dat zij zich verenigingen in een ontwikkelvraag, waardoor het voor een hbo-instelling wel interessant wordt om iets nieuws te ontwikkelen.
Nog beter zou het zijn als de wet- en regelgeving iets meer flexibel was. Dan komt er meer ruimte om ook duaal aanbod op hbo-niveau voor het mkb te ontwikkelen. Laten we hierbij leren van de constructies die in het mbo zijn opgetuigd; de BBL. Naast het inrichten van passende Ad-trajecten voor de technische installatiebranche is passend aanbod van volwaardige hbo-opleidingen ook een must; de toenemende complexiteit in onze branche vraagt erom.”
“Deze pilots passen bij onze sector; we hebben veel mkb onder onze leden en willen graag opleiden in de praktijk. Het duale aspect is immers essentieel voor de synergie, je moet het samen willen doen als werkgever en als opleidingsinstituut.
Op dit moment zijn er wel werknemers die zich via deeltijdopleidingen op hbo-niveau bijscholen. En een campagne als ‘Be an Engineer’ laat zien dat de sector wil en kan samenwerken met hogescholen. Maar dat zijn leerwerktrajecten in deeltijd en geen duale opleidingen, al is het wel in samenwerking met bedrijven. Ik vind het een typisch kip-en-ei vraagstuk: waar begin je? Er komt geen aanbod omdat er geen vraag zou zijn. En er is geen vraag omdat het aanbod achterblijft.
Hogescholen zijn onmachtig en de wet- en regelgeving is onhandig. Er is bijvoorbeeld nog weinig mogelijk wat betreft tegemoetkomingen voor werkgevers. Jammer, want hiermee kun je een belangrijke drempel wegnemen. Daarnaast moeten we goed nadenken over kwaliteitsborging. Ik hoop dat we dit soort belemmeringen samen kunnen agenderen en het zou helemaal mooi zijn als we alsnog met een pilot kunnen starten.”
“Namens Saxion leg ik de verbinding tussen de hogeschool en het werkveld en dat is soms best een uitdaging. Het zijn toch andere werelden. Het onderwijs kan niet a la minute ‘kennis’ leveren en het werkveld is niet altijd in staat de vraag - zeker de toekomstgerichte vraag - goed op tafel te leggen. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid en het is nodig dat alle partijen uit hun comfortzone stappen. Om samen een stip aan de horizon te zetten, om buiten de gebaande paden iets nieuws te ontdekken. Hiermee moet je nieuwsgierig willen zijn naar de rol van de ander en naar een mogelijk andere rol voor jezelf.
Een Ad-traject vormgeven is wellicht de primaire reactie van een hogeschool, maar is het wel de beste oplossing? Biedt een kortdurende praktische training of een intensief samenwerkend netwerk niet een beter antwoord op de vraag? En wat is eigenlijk precies de vraag?
Daarvoor moet je met elkaar aan tafel. Als je een learning community wil waar werkomgeving leert van leeromgeving en vice versa, moet je intensief samenwerken, uit je eigen standaard rol kunnen stappen. Een gigantische open deur misschien, maar wel waar.”
Dit digitale magazine is een uitgave van het programma ‘MKB-route in het HBO’ en is samengesteld door een mediateam van Magazine on the Spot
'MKB-route in het HBO’ is een gezamenlijk programma van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, MKB-Nederland, Vereniging Hogescholen en Platform Talent voor Technologie.
Coördinatie en eindredactie: Eric Went
Teksten: Marijn Kramp, Saskia Ridder, Eric Went
Video: Marijn Kramp
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
