Raad van Advies doet oproep aan nieuwe kabinet

Vijfpuntenplan naar meer mkb-routes in het hbo

Een vijfpuntenplan van de Raad van Advies van het programma ‘Mkb-route in het hbo’ beoogt deze leerroute in het hoger onderwijs landelijk op te schalen en te verankeren in het onderwijsstelsel. Het is uitermate belangrijk dat dit vijfpuntenplan gerealiseerd wordt, stelt Jacco Vonhof, voorzitter van MKB Nederland. “We doen een dringend oproep aan het nieuwe kabinet om deze punten mee te nemen in het regeerakkoord en het beleid van de komende jaren.”

Volgens de Raad van Advies is het volgende vijfpuntenplan nodig om de mkb-route in het hbo verder te ontwikkelen en te verankeren in het onderwijsstelsel.

1. Leer van de pilots en maak de mkb-route in het hbo breed bekend, gedragen en gewaardeerd

Uit het 5 puntenplan:
‘Het is helder geworden dat het buitengewoon belangrijk is om de mkb-route in het hbo, een werkend leren route binnen de Ad of bacheloropleidingen, te positioneren. Het is een structurele ontwikkeling die de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt van het mkb bevordert en die studenten, hogescholen en mkb nieuwe kansen biedt die in de toekomst zo belangrijk zijn. Belangrijk zijn zichtbaarheid en herkenbaarheid van deze leerroute. Wanneer beleidsmakers en uitvoerders van beleid en regelingen de mkb-route in het hbo niet kennen, kunnen zij deze ook niet herkennen als vliegwiel, aanhaakpunt, vehikel of partner in wat zij beogen te bereiken.
Ten tweede gaat het er om, waar mogelijk, mee te denken in en het beïnvloeden van beleid en maatregelen, zodat ook echt de verbinding met de mkb-route in het hbo wordt gemaakt (denk bijvoorbeeld aan de rol die de mkb-route in het hbo kan spelen in van werk naar werk-trajecten, omscholing, een leven lang ontwikkelen, etc.).
Ten derde gaat het om het activeren van pilots en enthousiasmeren van stakeholders om zelf proactief op zoek te gaan naar deze nuttige verbindingen. Gebruik daarom de ervaringen binnen de bestaande pilots (zijnde learning communities), om belangrijke succesfactoren en randvoorwaarden in kaart te brengen en deze in te zetten bij verdere opschaling en zorg voor een heldere communicatiestrategie. Zorg er tevens voor dat de opschaling aansluit op de behoefte in de praktijk en niet andersom. Intensieve samenwerking tussen branches en hogescholen is essentieel voor een succesvolle opschaling en wij ondersteunen dat.'

Jacco Vonhof: “Leer van elkaars pilots. Dat is al de eerste winst. Het risico is namelijk dat we net doen alsof er niets gebeurt, maar er gebeurt juist al heel veel. Alleen het overzicht en de coördinatie ontbreken. Zo weten hbo-instellingen vaak niet van elkaar wat ze al doen. En veel mkb-bedrijven kijken vooral naar hun eigen belang. Brancheorganisaties kunnen het verschil maken: daar zit de opgetelde kennis van alle individuele ondernemers. Samen optrekken is nodig, want om wettelijke en financiële ruimte te kunnen afdwingen moeten we echt met een goed verhaal komen.”

2. Vergroot de onbenutte instroom en doorstroom van studenten

Uit het 5 puntenplan:
'Zet in op het vergroten van de instroom in Ad en bacheloropleidingen. Er is nog veel onbenut potentieel, zoals onder de mbo bbl afgestudeerden. Maar ook onder praktisch ingestelde havisten die nu vaak in het eerste jaar hbo uitvallen vanwege onvoldoende aansluiting bij hun interesse en leerstijl. Realiseer in Associate degree- en bacheloropleidingen specifieke (duale) opleidingsroutes waarbij praktijkleren in het mkb centraal staat; door de werkomgeving de leeromgeving te maken en daarmee het vervlechten van de werkcomponent met de onderwijseenheden van de betreffende hbo-opleiding. Door een leer-arbeidsovereenkomst op te stellen, stel je de verantwoordelijkheden vast bij het werken en leren, het bewaken van het niveau en het garanderen van de vereiste kwaliteit door de betrokken bedrijven, studenten en hogescholen.

Jacco Vonhof: “In het mbo kennen we deze manier van onderwijs al veel langer als gemeengoed. Het hbo kent hetzelfde model ook, maar daar is het nog minder wijd verspreid. Nu zie je nog dat veel BBL’ers na hun opleiding geen hbo-opleiding gaan doen. Wat wordt aangeboden sluit onvoldoende aan bij hun wensen. Via meer praktijkleren in het hbo kunnen we dat veranderen en meer tegemoet komen aan de vraag van BBL’ers en sommige havisten. En zo kunnen we wellicht de uitstroom uit het eerste hbo-jaar verder beperken.”

3. Zorg voor aanvullende en structurele financiering om de mkb-route verder duurzaam op te zetten

Uit het 5 puntenplan:
‘Om de Mkb-route op een structurele wijze verder op te zetten voor de langere termijn is er aanvullende en structurele financiering nodig. Maak hierbij gebruik van alle beschikbare bronnen. Introduceer een vaste voet voor de vergoeding voor de werkgever voor begeleiding van de student op de werkplek gedurende de gehele studie. Borg deze vaste voet door uitbreiding en meegroei van de subsidieregeling praktijkleren mbo en hbo.
Deze subsidieregeling bevat nu namelijk ook een compartiment met geld voor werkend leren in het kader van duale en deeltijdse hbo-opleidingen in een beperkt aantal sectoren. Echter is het budget voor dit hbo-compartiment beperkt en niet toereikend voor de ambitie van de mkb-route. Verhoog daarom het bedrag, zodat de tegemoetkoming voor het bedrijf per individuele student/medewerker € 2.700 per jaar bedraagt, stel de subsidieregeling open voor alle arbeidsmarktsectoren die de mkb-route aanbieden en laat het budget voor de subsidie meegroeien met het aantal studenten. Verleng tenslotte deze regeling (deze loopt nu af per 1 januari 2023) voor deze belangrijke leerroute.’

Jacco Vonhof: “In leerwerksituaties betalen werkgevers de studenten voor hun output, maar die is nooit volledig. Ondernemers nemen in deze constructie bovendien vaak een deel van de opleiding over. Het bedrag dat zij daarvoor aan subsidies ontvangen is niet toereikend en maakt het voor werkgevers weinig aantrekkelijk. Laten we niet vergeten: maatschappelijk gezien is een duale route veel goedkoper dan regulier onderwijs, heeft onderzoek uitgewezen. En jongeren gaan bovendien zodra zij werken ook belasting betalen, dus er zitten voor het rijk ook inkomsten aan deze constructie. De regeling die er nu is loopt af in 2023. Wij pleiten er sterk voor deze regeling uit te breiden en door te zetten.”

4. Lever maatwerk voor werkenden die in het kader van LLO gebruik maken van de mkb-route

Uit het 5 puntenplan:
‘Mensen die al werken hebben veel kennis en ervaring opgebouwd. Maak mogelijk dat deze kennis en ervaring wordt gewaardeerd en verzilverd door hogescholen en lever maatwerk voor hen bij deelname aan een mkb-route in het hbo. Bijvoorbeeld door het geven van vrijstellingen voor wat mensen al kennen en kunnen. Hiermee vergroot je de kansen op de instroom van werkenden in een hbo-leerroute (en) bij een mkb-bedrijf.

Jacco Vonhof: “Hoe houden we onze medewerkers ook op termijn fit voor de toekomst? Dan hebben we het uiteraard over een leven lang ontwikkelen. Want demografisch gezien zullen we iedereen straks nodig hebben. Veel werkenden willen zich bovendien ook doorontwikkelen. Mijn suggestie is dan: neem dat gelijk in deze leerroute mee.”

5. Stel één landelijke Mkb-bedrijfslevencommissie in vanuit de branches

Uit het 5 puntenplan:
‘Start met het opzetten van één landelijke mkb-bedrijfslevencommissie, samengesteld uit vertegenwoordigers van alle branches die deelnemen aan dit project. Iedere branche levert een ondernemer die in de regio betrokken is bij de mkb-route(s) in die sector. VNO-NCW/ MKB-Nederland roept deze mkb-bedrijfslevencommissie bijeen. Deze structuur kan worden gebruikt voor het verder uitbouwen van de mkb-route, het bespreken van kansen en belemmeringen en het stimuleren van de (regionale) innovatie in het mkb-bedrijfsleven via het onderwijs.’

Jacco Vonhof: “Veel hbo-instellingen hebben lectoraten die raakvlakken hebben met de regio waarin zij actief zijn. Zo kent Zwolle veel familiebedrijven. Vraagstukken rondom opvolging van deze bedrijven zijn belegd bij het lectoraat Familiebedrijven. Maar er is ook een gemene deler, als je naar alle regio’s kijkt. Laten we voorkomen dat we te beperkt kijken naar wat er in de verschillende regio’s gevraagd wordt. Dat kan te dun zijn voor een goede opleiding. Mijn advies: gebruik daar de kennis van de branches en de verschillende regio’s voor. Een commissie met ondernemers uit de deelnemende branches die deelnemen aan de mkb-route in het hbo kan daar een prima rol in spelen.”

Maurice Limmen, voorzitter Vereniging Hogescholen:

‘Hogescholen natuurlijke partner van mkb’

“Op de razendsnel veranderende arbeidsmarkt is het cruciaal dat het hbo-onderwijs naadloos blijft aansluiten op de behoeften van bedrijven. De mkb-route in het hbo draagt hier zichtbaar aan bij en laat nog maar eens zien dat hogescholen een natuurlijke partner zijn voor mkb’ers om hen heen als het gaat om innovatie en talentontwikkeling. De mkb-route biedt ondernemers nieuw talent dat al beschikt over de skills en werkervaring die ze in openstaande vacatures vragen. En het geeft afgestudeerde hbo’ers een betere startpositie op de arbeidsmarkt in hun regio. Dat is belangrijk, want zo’n 85% van alle afgestudeerde hbo’ers gaat werken in de regio waarin zij opgeleid zijn.”

Focco Vijselaar, directeur-generaal Bedrijfsleven en Innovatie, ministerie van EZK:

‘Mkb-route helpt bij talent- en innovatievraagstukken’

“Het bedrijfsleven heeft een groeiende behoefte aan goed geschoold personeel. Met de mkb-route in het hbo halen mkb-bedrijven studenten met nieuwe kennis en vaardigheden in huis. Dat is van groot belang om te blijven innoveren en te groeien. Voor studenten biedt dit programma de kans om via een werkend-leren-traject een interessante baan in het mkb te bemachtigen én zich optimaal voor te bereiden op de arbeidsmarkt. Wij werken met alle betrokkenen aan een goede aansluiting tussen het mkb en het onderwijs. We geloven er echt in dat een structurele en gelijkwaardige relatie tussen onderwijsinstellingen en mkb-ondernemers in de regio, mkb’ers verder kan helpen bij hun talent- en innovatievraagstukken.”