Volgend studiejaar, zo is de bedoeling, start Hogeschool Fontys met een pilotklas die de mkb-route in het hbo gaat bewandelen. Hoe die opleiding voor de mobiliteitssector er precies uit gaat zien wordt komend najaar. Maar dat er meer aandacht moet komen voor big-data en ict-wijsheid is een zekerheid.
Ook is duidelijk dat het een nieuwe variant binnen een bestaande opleiding wordt. Te weten Technische Bedrijfskunde. Maar of het een Bachelor of een Ad wordt en hoeveel lesuren er per week gegeven gaan worden en hoeveel uren er worden gewerkt is nog niet uitgekristalliseerd, vertelt Maurice Toepoel, de docent die de nieuwe opleiding bij Fontys ontwikkelt en de pilot trekt.
Het komend studiejaar krijgt Maurice een andere rol binnen Fontys en daarmee structureel meer tijd voor de mkb-route. Fijn en nodig, vindt hij. Het was voor veel mensen in het onderwijs het afgelopen jaar vanwege corona op erg veel borden tegelijk schaken. De pilot heeft geen vertraging opgelopen, er kan volgend studiejaar nog steeds gestart worden met de nieuwe opleiding. Maar liever had Toepoel in dit stadium de vergadertafels al achter zich gelaten.
Waar wel flinke stappen in zijn gezet is in veldonderzoek. Twee studenten hebben voor hun afstuderen onderzoek gedaan naar de toekomstige scholingsbehoefte in de logistiek- en transportsector en de automotive branche die zich steeds meer ontwikkelt tot één mobiliteitssector. De uitkomsten ondersteunen de vorming van een nieuwe opleiding, vertelt Maurice. Gesprekken met ondernemers in het midden- en kleinbedrijf en branchevertegenwoordigers en specialisten van kennisinstituten hebben een goed beeld geschetst van wat de toekomstige manager nodig heeft aan kennis en vaardigheden.
Maurice: “Goed nieuws is dat de opleiding zoals wij die nu uitvoeren qua onderwerpen ook voor de nieuwe variant nog altijd actueel en dekkend is. Dat zeggen de branches. Wel moet er wat bij: big data en ict-wijsheid. Data wordt steeds belangrijker en complexer in de mobiliteit en dat moet aan het curriculum toegevoegd worden.”
Daarnaast moet de opleiding meer in de werkcontext komen te staan, vertelt hij. “Het moet dus door vaklui worden gegeven. Dat de marketingdocent uit de marketing komt en niet meer heeft met auto’s dan dat hij er in een rijdt, is niet meer voldoende. Ook dat soort docenten moeten echt uit de sector komen.”
De branche gaat zich ontwikkelen van automotive naar mobiliteit. “Wij willen de managers van de toekomst opleiden die enerzijds deze transitie kunnen vormgeven en anderzijds voldoen aan de toekomstige managementbehoefte.”
Dat het wat meer tijd kost dan Maurice had verwacht, doet niets af aan zijn enthousiasme. Die is onverminderd groot. “Hoe meer mensen we spreken, hoe meer we bevestigd krijgen dat iedereen het echt een heel erg goed plan vindt. Zo’n opleiding blijkt hard nodig.”
Dat geldt ook voor de partners waarmee hij in deze pilot mobiliteitsmanager samenwerkt: De Bovag, Transport en Logistiek Nederland (TLN), Koninklijk Nederlands Vervoer (KNV) en een aantal regiopartners zoals DHL en de Driessen Autogroep. “Iedereen ziet het belang van deze pilot in en wil er zijn schouders onder zetten. Komend najaar gaat het erom wie er gaat betalen. Dat is altijd een spannende…”
Hij vindt het grote winst dat door deze pilot mkb-bedrijven betrokken zijn bij de uitvoering en ontwikkeling van de nieuwe opleiding. En, nog mooier vindt hij, daar blijft het niet bij. “We hebben in de slipstream van deze pilot een managementtraject opgezet als cursus voor de zakelijke dienstverlening. De manier waarop we dat hebben ingezet, met bedrijfscoaches die niet alleen studenten opleiden maar ook de rest van de werkvloer, zorgt ervoor dat er bijvangst is voor het mkb-bedrijf. Dat soort ontwikkelingen maken zo’n pilot buitengewoon waardevol voor iedereen.”
Wat hebben afgestudeerden in 2030 aan competenties en vaardigheden nodig? Met die vraag is Luke Remijn voor zijn afstudeeronderzoek naar het bedrijfsleven en de branchespecialisten gestapt. “En wat blijkt, de opleidingen die Fontys nu biedt kunnen we best aardig tweaken. Daar maken we het bedrijfsleven en dan vooral ook het mkb, heel blij mee.”
Een compleet nieuw curriculum lijkt niet nodig. “Nu heeft niemand natuurlijk een glazen bol waarin we de toekomst kunnen zien, maar branchespecialisten die zich hier dag en nacht mee bezighouden hebben er wel goed inzicht in hoe de sector zich ontwikkelt.”
In zijn algemeenheid moeten de ict-vaardigheden van toekomstige afgestudeerden omhoog en is er meer affiniteit nodig met automotive. “Mensen die nu de studie technische bedrijfskunde volgen missen dat. Terwijl de sector mensen nodig heeft die daar niet blue in zijn. Zeker in het mkb, waar je takenpakket over het algemeen veel breder is, moet je daar wel het een en ander van weten.”
Als voorbeeld haalt Luke deelautoconcepten aan. Die worden in de toekomst alsmaar belangrijker is de verwachting. “In het mkb moet je die niet alleen kunnen uitdenken, je moet ook weten hoe je ze kunt vermarkten. Daarnaast gaat het allemaal via apps. Daar heb je geen programmeurs voor nodig, die zijn er al, maar wel mensen met voldoende inzicht in ict-mogelijkheden om het uit te kunnen denken en te managen.”
Datzelfde gaat op voor de nieuwe mobiliteitsconcepten waar dealers mee bezig zijn. “Ze verkopen je geen auto meer maar ze gaan vervoer van a naar b of c verkopen. En dan maakt het niet uit of dat op vier of drie of twee wielen is. Het vervoer wordt met deelauto’s, -taxi’s en - fietsen voor klanten geregeld. Dat vraagt een andere benadering waar studenten voor moeten worden opgeleid.”
Nu wordt er in de transport en logistiek vooral opgeleid voor grote werkgevers. En als je bij een grote vervoerder binnen bent, word je snel ergens specialist in. “Het mkb daarentegen vraagt veel meer flexibiliteit. Dat zag je aan de coronacrisis. Van de ene op de andere dag veranderde het vervoer en transport en het mkb moet dan heel snel om. Zo ging een autobedrijf van de ene op de andere dag ademhalingsapparatuur maken.”
Dus als je van variatie en innovatie houdt, dan zit je in deze sector bij het mkb het best op zijn plek, vindt Luke. “Zeker hier in de omgeving van Eindhoven zijn heel veel startups in de mobiliteitssector. Die blijken niet een compleet andere opleiding nodig te hebben maar wel een andere mindset waarin meer aandacht is voor ondernemerschap. Kansen zien en benutten, meer eigenaarschap, dat soort vaardigheden en competenties.”
Dit digitale magazine is een uitgave van het programma ‘MKB-route in het HBO’ en is samengesteld door een mediateam van Magazine on the Spot
'MKB-route in het HBO’ is een gezamenlijk programma van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, MKB-Nederland, Vereniging Hogescholen en Platform Talent voor Technologie.
Coördinatie en eindredactie: Eric Went
Teksten: Marijn Kramp, Saskia Ridder, Eric Went
Video: Marijn Kramp
Vormgeving en techniek: Loek Weijts
