5 steden, 5 werksessies

'Breng vooral de gevoelsdynamiek in kaart'

Hoe is het gegaan met de intocht van Sinterklaas in 2018 en wat is de situatie in 2019? Die vraag heeft het Expertise-unit Sociale Stabiliteit van het ministerie van SZW onder de loep genomen samen met ambtenaren uit verschillende gemeenten. De uitkomsten hebben body gegeven aan de handreiking 'Inzicht in (de)polarisatie' die er nu ligt. Wat zijn de lessen die we kunnen trekken uit deze bijeenkomsten?

Ambtenaar meteen in een spanningsveld

Overduidelijk is dat de ambtenaar die de opdracht krijgt om de intocht te faciliteren vanuit de gemeente meteen in een gevoelig spanningsveld komt te staan. Want hoe zorg je dat je zonder oordeel de juiste houding inneemt, als voor- en tegenstanders zich melden? Hoe stel jij je dan professioneel op? Kan je dat in een team – binnen de gemeente – met elkaar bespreken?

Sociale domein moét meedoen

De Sinterklaastraditie is niet alleen een zaak van openbare orde en veiligheid. De dag van de intocht is maar één moment. Er is intensieve samenwerking vereist met het sociale domein. Het advies: ga bij elkaar zitten want openbare orde en veiligheid en het sociale domein hebben elkaar hard nodig. Als die samenwerking er niet is, loop je kans elkaar tegen te werken.

Onderliggende kwesties van belang

Polarisatie is een gevoelsdynamiek. Die los je nooit rationeel op. Soms acteert een gemeente op de discussie, maar gaat het over iets heel anders. Sluimerende, onderliggende kwesties kleuren de opinie in de stad. Een vluchtelingenopvang die in de ogen van een groep te veel geld kost, de ontruiming van een pand, discriminatie in het uitgaansleven… Wie heeft het hier voor het zeggen in onze stad? Wie telt er mee? Dat zit er soms onder. Hoe ziet in mijn gemeente de polarisatiekaart eruit? Wat zijn slepende kwesties? Wie zijn daarbij de wij's en de zij's? Breng dat in kaart. Dat geeft richting aan waar je straks effectief en strategisch kunt gaan staan.

We kennen het midden vaak niet

We kennen vaak wel de polen van de polarisatie, met naam en toenaam, maar het midden kennen we eigenlijk niet. Wie zitten daarin? Hebben we daar ook voldoende in geïnvesteerd? In het midden bevinden zich de beroepsneutralen, zoals burgemeesters en docenten, maar ook onverschilligen en zeer betrokken mensen. Als je dialoog wilt, geef je dan niet enkel over aan de polen. Maar kijk of je ook dat midden kunt aanspreken, om zo de gevoelsdynamiek boven tafel te krijgen.

Kies weloverwogen positie

Er is geen goed en er is geen fout. Maar kies weloverwogen positie. Kies je voor de positie van bruggenbouwer, dan is dat geschikt om te begrenzen, om rationeel over te komen en om oplossingen te bieden. Maar die positie zal je niet helpen om te binden. Kies je ervoor het midden te binden, dan zoek je niet naar oplossingen, maar naar het bindend vraagstuk. Daar stel je de vraag hoe je kunt samenwerken. Daar begrens je niet, maar nodig je uit. Daar is de toon niet moraliserend, maar mild en vragend. Daar ben je niet zozeer neutraal, maar onafhankelijk. Ga na in jouw gemeente: wie is geschikt om op welke positie te staan? Want bruggenbouwers en binders van het midden: je hebt beiden nodig.

3 basiswetten
5 rollen
4 gamechangers

Aan de basis van de handreiking 'Inzicht in (de)polarisatie' staat het Denkkader Polarisatie van Bart Brandsma. Hoe ziet dat eruit?

3 basiswetten

  1. Polarisatie is een gedachtenconstructie. We creëren tegenstellingen in groepen mensen op basis van identiteitskenmerken
  2. Polarisatie heeft brandstof nodig: uitspraken over de identiteit van de tegenpolen.
  3. Polarisatie is een gevoelsdynamiek. Feiten, argumenten of een betoog zijn maar beperkt werkzaam om mensen te kunnen bereiken.

5 hoofdrolspelers

  1. De pushers zijn de mensen die het debat op scherp stellen, door brandstof te leveren.
  2. De joiners kiezen een kamp Ze liken, retweeten en steunen de pushers, maar laten ook weten dat ze wat gematigder zijn dan de pushers.
  3. Het stille midden. Deze mensen voelen de druk van de pushers om een kant te kiezen, maar blijven om uiteenlopende redenen weerstand bieden.
  4. De bruggenbouwer. Deze stelt zich op boven de polen en wil begrip kweken om de polarisatie op te heffen. Soms levert dat meer brandstof en voedt de bruggenbouwer polarisatie.
  5. De zondebok. Als de polarisatie maximaal is, wordt er een zondebok gezocht. Dat kan de bruggenbouwer zijn of het stille midden.

4 gamechangers

als het wenselijk is om te depolariseren

  1. Versterk het midden in plaats van de polen te bestrijden.
  2. Formuleer het juiste vraagstuk voor het midden en volg niet de retoriek van de pushers.
  3. Ga niet boven de partijen staan, maar zorg voor een bindende positie, leiderschap op het midden.
  4. Vind de toon die bindt. Niet oordelend, maar luisterend, helder en empathisch.
Vorige Volgende